27 mei 2018
De Kunsthut, Den Haag

Ik zag er een beetje tegen op om vanmiddag naar Gevaarlijke Vrouwen te gaan. Niet vanwege de vrouwen of het gevaar, maar vanwege de temperatuur. Er was een (sub)tropische middag voorspeld en dan is het niet ideaal om in een theaterzaal te zitten. Maar het viel mee. Ten eerste was de airco in De Kunsthut beter dan gisterenavond in de Leidse Schouwburg. En ten tweede was het in Den Haag flink bewolkt. Er was nauwelijks zon; toen ik naar de Binckhorst fietste voelde ik zelfs een paar druppels regen. Het was dus niet zo warm als ik gevreesd had.

Ik ging allereerst naar Durf om Waldo Happee aan het werk te zien. Hij gaat ook spelen in Lente in Babel, een productie van Theatergroep Ad Hoc waar ik bij betrokken ben. Daarom ging ik ook om te vergelijken, voor zover dat mogelijk is. We zijn net begonnen, we hebben alleen de tekst, de regisseur moet nog beginnen deze vorm te geven op de vloer. Ik ga daar niet over, maar ik heb natuurlijk wel een beeld in mijn hoofd. Ik kan wel zeggen dat Gevaarlijke Vrouwen heel anders is. Niet beter of slechter, maar zeker anders. En hoewel ook de casting een zaak is die ik graag aan de regisseur overlaat, was ik stiekem een beetje aan het scouten. Onze cast is nog namelijk niet helemaal compleet, we zoeken nog een enkele acteur.

Gevaarlijke Vrouwen is een duistere voorstelling met een vrij zwart beeld van de mens, de ontwikkelingen in onze maatschappij en vrijheid die steeds meer in het gedrang komt. Ik vind het wel mooi en getuigen van durf als een theatervoorstelling betrokkenheid bij en kritiek op de maatschappij toont. In Lente in Babel is dat niet het geval, of in elk geval niet zo expliciet. Daardoor wordt het, is de bedoeling, een wat luchtiger voorstelling.

Ik vond Gevaarlijke Vrouwen goed in elkaar zitten: met een serieuze boodschap, met beeld en geluid en zelfs met een beetje choreografie. En de acteurs? Waldo mag blijven en ik zag nog wel een paar mensen die wat mij betreft welkom zijn om in onze Ad Hoc productie te spelen!

Regie: Anne van Blanken
Spelers: Anita Egberts, Bert Vink, Jessica Herald, Jos Holtus, Lara Hagendoorn, Waldo Happee en Willeke de Zeeuw

26 mei 2018
Leidse Schouwburg, Leiden

Vijf vrienden komen bij elkaar voor hun jaarlijkse wijnavond. De sfeer is al snel ongemakkelijk. De mannen kunne niet praten over dingen die er echt toe doen. En de vrouwen delen voortdurend vileine steken onder water uit. Dat doen ze heerlijk, ik genoot daar erg van. Terwijl de wijn rijkelijk vloeit, wordt langzaam duidelijk dat alle personages in het verleden de nodige krassen hebben opgelopen en de vriendschap blijkt niet erg diep te zijn. Net toen ik begon te denken: “Nu weet ik het wel, nu wordt het meer van hetzelfde” duikt er een dochter op. Zij zet de zaken op scherp en dwingt de vrienden eindelijk eens wat waarheden uit te spreken. De verhoudingen zullen nooit meer hetzelfde zijn.

Er komen best serieuze drama’s aan de orde, maar de emoties troffen mij niet. Ik beleefde WIJN vooral als een luchtige komedie waarmee ik me goed heb vermaakt. Het was bovendien een bijzonder avond. Eén van de acteurs had enkele dagen geleden zijn heup gebroken. Maar the show must go on, dus hij speelde zijn rol vanavond voor het eerst in een rolstoel.

25 mei 2018
Koninklijke Schouwburg, Den Haag

Ik vind Claudia de Breij altijd heel aardig overkomen. Ze geeft je het gevoel dat je niet in een theater bij een voorstelling bent, maar dat je bij een leuke vriendin op bezoek bent en dat ze gezellig met je kletst. Ook in Nu is dat het geval. Ze heeft sympathieke meningen, waar ik het meestal erg mee eens ben. Ze heeft aardige observaties over het moderne leven. Ze zingt sympathieke liedjes en maakt aardige grappen. Maar ik had lange tijd het gevoel dat het ontbrak aan urgentie en aan bevlogenheid. Het was zonder meer onderhoudend, maar ik miste iets. Tot de laatste tien minuten. Toen bracht ze alle losse onderdelen knap bij elkaar tot een geheel, toen voelde ik vuur.

Buiten verandert de wereld snel. Daarom zoeken we naar nieuwe woorden, naar het nieuwe netjes. Buiten is het kwade. Binnen is het goede, dus blijf je lekker veilig binnen.
Wat zijn joods-christelijke wortels? Kan je die kopen bij de groenteboer?
Hebben we eigenlijk een goed beeld van onze vaderlandse geschiedenis, of slaan we de zwarte bladzijden altijd over?
Ben je leunstoelactivist of sta je nu nog ergens voor op?
Wil je theezakjes die je problematische vragen stellen of heb je liever oploskoffie?
Welke golven heb je al eens meegemaakt?
Alle vragen en ideeën die ze de hele avond naar voren bracht, leidden tot een mooi, vlammend pleidooi voor harmonie en gemeenschap. En vervolgens gingen we achter de fanfare aan de zaal uit, de straat op, naar het Torentje.

22 mei 2018
Koninklijke Schouwburg, Den Haag

Laura van Dolron denkt veel na. Over zichzelf, de mens, de wereld, het leven. Dat leidt tot beschouwende voorstellingen vol met persoonlijke gedachten. Ook wel met persoonlijke emoties. En met (zelf)relativering en grapjes. WIJ vond ik weer een indrukwekkende, volle voorstelling. Vijf kwartier was meer dan genoeg, want in elke zin zit wel iets om over na te denken. Maar daar heb je geen tijd voor, want dan is er al weer de volgende zin.
WIJ gaat onder meer over kleine wij en grote wij.
Over onze behoefte om bij een groep te horen en om een uniek individu te zijn.
We beseffen niet dat we in het leven veel meer krijgen dan we geven.
We willen vrijheid én veiligheid, zonder te accepteren dat dit tegenstrijdig is.
Een groep, een identiteit zou iets moeten zijn wat je enthousiast en trots maakt, maar wij zijn vooral aan het mopperen, klagen en nee zeggen.
Verandering kan je niet tegenhouden of terugdraaien. Nee zeggen helpt niet, we kunnen ons beter aanpassen.
Mensen vertonen grote overeenkomsten en kleine verschillen; waarom leggen we dan zoveel nadruk op de verschillen?
Wij kunnen alleen bestaan als er ook zij zijn, dus we moeten blij zijn met zij.

19 mei 2018
Koninklijke Schouwburg, Den Haag

Het Nationale Theater maakt tegenwoordig veel voorstellingen naar aanleiding van de actualiteit. Je zou kunnen denken dat ze met De hereniging van de twee Korea’s een stuk over de actuele ontwikkelingen in het Verre Oosten brengen, maar dat is een misverstand. Deze voorstelling is allesbehalve actueel en gaat over het tijdloze onderwerp van De Liefde. Het is een leuke, lichtvoetige romantische komedie. In hoog tempo komt de liefde in vele hoedanigheden aan de orde. Met veel vaart en vrolijkheid volgen de scènes elkaar op Ik heb niet geteld, maar het schijnt dat de negen acteurs maar liefst 51 personages spelen. Dat betekent veel verkleedpartijen.

Bij komedie hoort enige overdrijving in het spel. Niet te veel (dan wordt het van-dik-hout-zaagt-men-planken) en niet te weinig (dan blijft het vlak en wordt het niet grappig). Over de zelfbenoemd woordvoerder van het Nederlands gilde der acteurs durf ik niets te zeggen, maar hopelijk mag ik wel melden dat de overige acteurs volgens mij de balans goed te weten  vinden. Ik wil in het bijzonder Keja Klaasje Kwestro noemen; zij lijkt geboren voor dit soort stukken en dit soort rollen.

Regie: Eric de Vroedt
Spel: Keja Klaasje Kwestro, Tamar van den Dop, Hein van der Heijden, Esther Scheldwacht, Betty Schuurman, Genelva Krind, Alwin Pulinckx, Emmanuel Ohene Boafo, Mark Rietman

18 mei 2018
Koninklijk Theater Carré

Wende is meer dan een zangeres of een artiest. Ze is een expressionist, een kunstenaar. Altijd op zoek naar ontwikkeling, verandering, grenzen. En zeer genereus en energiek. In MENS telt ze de vraag: hoe ben je mens te midden van alle andere mensen?

Foto Jaap Reedijk

MENS is veel meer dan een concert. Meer dan zang en muziek. Het is ook literatuur in woord en beeld. Soms klein en intiem, soms groot en luid. Het is een duizelingwekkende draaikolk van indrukken waaraan je niet kan ontkomen. Een achtbaan waar je wel ondersteboven van moet raken.

Foto Jaap Reedijk

Ik zag MENS al eens in een theater van ‘normale’ omvang. Daar ging de zaal er helemaal in op. Ik was benieuwd of dat in het enorme Carré ook zou lukken. Dit bleek voor Wende geen enkel probleem. Ze bereikte de verste uithoeken en bij het slotapplaus was Carré zo ongeveer in extase.

Foto Jaap Reedijk

Mooi of niet mooi, begrijpen of niet begrijpen, dat is hier niet van toepassing, niet relevant. Het is een ervaring die je ondergaat en waar je na afloop rustig van moet bijkomen om weer met beide voeten op de grond te landen.

Het antwoord is trouwens: maak je eigen keuzes. Mens, durf te leven!

Regisseur Robert Icke maakt bij Toneelgroep Amsterdam een eigentijdse, vrije bewerking van deze Griekse tragedie en vertaalt het verhaal naar het heden. De centrale vraag van deze versie is volgens mij: moet je altijd de waarheid willen kennen  of is het soms beter niet alles te weten?

Oedipus is de leider van het land. Hij is eigenwijs en arrogant. Dwingend naar zijn omgeving. Hij wil iets betekenen. Dingen veranderen. Verbeteren. En hij is geobsedeerd door de waarheid. Hij wil geen liegende politicus zijn.

Zijn vrouw Iokaste is ooit getrouwd geweest met een eerdere leider, Laios. Hij is op een onduidelijke manier om het leven gekomen. In de verkiezingstijd heeft Oedipus beloofd uit te zoeken wat er gebeurd is. Als een waarzegger hem vertelt dat hij zijn vader heeft vermoord en met zijn moeder naar bed is geweest, ervaart hij dat als onzin. Maar het blijft aan hem knagen en bovendien wil hij zich aan zijn belofte houden. Hij gaat dus op onderzoek.

Oedipus ontdekt dat het dodelijke slachtoffer dat viel bij het auto-ongeluk dat hij als jongeling veroorzaakte Laios moet zijn geweest. Iokaste vertelt dat ze met Laios een zoon heeft gekregen, die hij haar meteen na de geboorte heeft afgenomen. Zijn moeder onthult dat zij en zijn vader niet zijn biologische ouders zijn. Ze hebben hem gevonden op de plaats waar het kind van Iokaste en Laios blijkt te zijn achtergelaten. Iokaste en Laios zijn dus de ouders van Oedipus, waarmee de beweringen van de waarzegger toch waar zijn: Oedipus heeft zijn vader Laios gedood en met zijn moeder Iokaste geslapen. Iokaste en Oedipus kunnen deze waarheid niet onder ogen zien en zoals het een drama betaamt eindigt het stuk dramatisch.

Hans Kesting als Oedipus en Marieke Heebink als Iokaste spelen indringende hoofdrollen. Verder met Aus Greidanus jr., Frieda Pittoors, Hélène Devos, Fred Goessens, Violet Braeckman, Hugo Koolschijn, Harm Duco Schut,  Josha Stradowski.

15 mei 2018
Theater aan het Spui, Den Haag

Drie blanke, intelligente, goedwillende, westerse mensen voeren een gesprek over identiteit. Ze vinden dat de individuele identiteit wordt bepaald door ras, sekse, etniciteit, sociale klasse, religie, enzovoort. Ze merken dat in het huidige maatschappelijke klimaat een serieus gesprek nog nauwelijks mogelijk is. Voor je het weet voelt iemand zich gekwetst of beledigd. Vooroordelen en veronderstellingen kleuren hoe wat je zegt overkomt. Het gaat niet om wat je wilt zeggen, maar om hoe het wordt opgevat. En hoe je ook je best doet, alles wat je zegt kan negatief worden uitgelegd: als discriminerend, racistisch, seksistisch, hypocriet. En iedereen blijkt vooroordelen te hebben.

Interessante materie die dankzij knap werk van de acteurs (Wine Dierickx, Matijs Jansen, Maartje Remmers) overtuigend over komt. Aan het eind lijken ze te suggereren dat elke discussie, hoe beschaafd en rationeel die ook lijkt, uiteindelijk heel primitief is. Ik vond dat een nogal abrupte wending. Misschien moet ik deze nog even laten bezinken.

14 mei 2018
Het Paradijs, Den Haag

Ook deze Paradijs-avond was weer totaal anders dan alle voorgaande. Actrice Tamar van den Dop was op zoek gegaan naar een tekst over sterke vrouwen. Ze was gestuit op een Engelstalige tekst en had die zelf vertaald, met hulp van dramaturg Karim Ameur. Vanavond was de Eerste Lezing. Met zeer beperkte voorbereiding lazen Antoinette Jelgerma en Romana Vrede de tekst voor. Normaal gesproken gebeurt dat zonder publiek, maar in dit geval konden de Paradijs-gangers erbij zijn. Voor mij was het sowieso erg interessant omdat ik toevallig vorige week bij de Eerste lezing van mijn eigen stuk was. Ik kan dus stiekem een beetje vergelijken.

Heel soms kom  je zappend op TV terecht in een Franse of Italiaanse film in zwart-wit, waar je helemaal niets van begrijpt, maar waar je toch niet uit wegzapt. Blijkbaar hoef je het niet altijd te snappen om toch op een bepaalde manier gegrepen te worden. Zo verging het mij vanavond.

Het was een gesprek tussen twee vrouwen. Een vrouw die al 35 jaar in de gevangenis zit wegens terrorisme en een vrouw die moet beoordelen of ze in aanmerking komt voor vrijlating. Ze voerden een zeer diepzinnig gesprek over schuld, vergeving en rehabilitatie, vrijheid en gevangenschap, rede en geloof. Wat ze daarover allemaal te melden hadden, ging mij grotendeels boven de pet. En toch hield ik het zonder veel moeite bijna twee uur lang vol.

Tijdens het nagesprek bleek dat diverse bezoekers veel meer uit de tekst hadden gehaald dan ik. Dus ik ga ervan uit dat mijn onbegrip meer aan mij lag dan aan het gebodene. Het heeft me zeker niet afgeschrikt, volgende keer probeer ik er gewoon weer bij te zijn.

12 mei 2018
Koninklijke Schouwburg, Den Haag

Ik vind het altijd confronterend om bij een voorstelling met een multicultureel tintje te merken dat er ineens een totaal ander publiek in de zaal zit wat voor een andere sfeer zorgt: diverser en levendiger. Waarom lukt het niet dat bij ‘gewone’ theatervoorstellingen te bereiken?

In Melk & Dadels staan vier jonge Marokkaans-Nederlandse actrices op het podium. Ze laten zien hoe het is om dagelijks gezien te worden als vertegenwoordiger van een groep en daarop ook aangesproken te worden. Maar dé Marokkaan bestaat niet, net zo min als dé Nederlander. Iedereen wil gezien worden als individu en beoordeeld op de eigen prestaties en talenten.

Het is een heel kleurrijke voorstelling met muziek, dans, een hoog tempo en veel humor. De goede bedoelingen en de boodschap liggen er duimendik bovenop; het is niet subtiel en er is weinig ruimte voor verbeelding. Maar aangezien ik zelf bezig men met het schrijven van mijn eerste toneelstuk, matig ik mij zeker geen kritiek aan op mijn collega Tofik Dibi. Bovendien is de boodschap belangrijk genoeg om met nadruk gebracht te worden.

Als witte autochtone Nederlander kan je je misschien rationeel voorstellen hoe het is om voortdurend te merken dat je anders bent, maar haast onmogelijk om dat in te voelen. De voorstelling helpt daar een klein beetje bij. De actrices laten in allerlei scènes zien hoe het is om te leven in twee culturen en van beide kanten druk te ervaren. Ze doen dat vrijmoedig, enthousiast, gedreven en met zichtbaar plezier. Ondanks de serieuze boodschap maken ze er toch een sympathieke, vrolijke, prettige voorstelling van!

Concept & Regie Daria Bukvić
Tekst & Research Tofik Dibi
Tekst & Spel Soumaya Ahouaoui, Kyra Bououargane, Fadua El Akchaoui, Khadija El Kharraz Alami