Bram Coopmans

All posts tagged Bram Coopmans

7 april 2018
Koninklijke Schouwburg, Den Haag

Ik vind het leuk om elk seizoen een première mee te maken. Dit keer was mijn keus gevallen op deze voorstelling van HNT. Eigenlijk kon je daar als willekeurige theaterbezoeker niet zomaar een kaartje voor bestellen, maar dankzij mijn speciale contacten als speciale Vriend van HNT was het toch gelukt. Soms merk je nauwelijks iets bijzonders bij een première, maar dit keer was het een avond met allure en met veel bekende gezichten. Volgens mij waren er, naast mijn groepje, vooral genodigden. En waar de schouwburg na afloop meestal vrij snel leegstroomt, was er nu een drukke nazit. Met bubbels en muziek. Geen doorsnee-avondje schouwburg dus. Leuke ervaring.

“Bloed eist bloed.” Dat is oppervlakkig gezien de kern van het verhaal van de Oresteia van Aischylos uit 460 voor Christus. Een vader (Agamemnon) offert zijn dochter (Iphigeneia) om de goden gunstig te stemmen. De moeder (Klytaimnestra) vermoordt als vergelding de vader. En de zoon (Orestes) wreekt, aangespoord door zijn zus (Elektra), de vader door de moeder te doden. Een gezellig familiedrama.

Foto Sanne Peper

Maar ik zag er ook iets in dat universeel is en van alle tijden. De mens verhult zijn lage motieven achter hogere machten en verheven doelen. Hij schrijft zijn beslissingen en de verantwoordelijkheid ervoor toe aan goden, profeten, het lot en het noodlot. Hij zoekt betekenis in dromen en hallucinaties, waarheid in vloeken en voorspellingen. Zo rechtvaardigt hij slechte daden als oorlog, dood, moord en vernietiging. De schuld voor het leed dat hij aanricht, legt hij buiten hemzelf.

In mijn beleving gaat Oresteia over wraak en rechtvaardigheid. Wraak leidt steeds weer tot nieuwe wraak. Maar: “Kwaad met kwaad vergelden is rechtvaardigheid en rechtvaardigheid is heilig.” Om aan deze eindeloze bloedwraak een einde te maken, wordt een rechtbank ingesteld. De eerste in de geschiedenis. Daar draait het om de vraag: Is de moord op de moeder gerechtvaardigder dan de moord op de vader en echtgenoot? En waarom? Er moet niet alleen een uitspraak komen, maar iedereen moet die uitspraak ook accepteren. Om uit de vicieuze cirkel van geweld te komen is vergeving nodig in plaats van wraak. Dat vergt wijsheid en moed.

De personages proberen in lange betogen hun gelijk te halen. Ze spreken mooie woorden, maar vooral heel veel woorden. Wat mij betreft had er hier en daar wel wat tekst geschrapt kunnen worden om de aandacht beter vast te houden. De acteurs brengen de woorden van hun personages soms vrij zakelijk en afstandelijk, soms met veel emotie. Dat geldt met name voor Anniek Pheifer, Romana Vrede en Hannah Hoekstra. Zij wisten me daardoor te grijpen. Het indrukwekkendst vond ik het laatste deel. Daarin zit Anniek Pheifer minstens een kwartier lang doodstil en zonder een woord te zeggen op het podium, terwijl anderen in gesprek zijn. Haar strakke gezicht en haar priemende ogen zijn echter zo sprekend dat ik vooral daarnaar keek en minder luisterde naar de gesproken tekst.

Al met al was het zware kost. Maar interessante materie en goed tot heel goed gespeeld en daardoor zeker de moeite waard.

Regie: Theu Boermans
Spel: Anniek Pheifer, Romana Vrede, Hannah Hoekstra, Bram Coopmans, Bram Suijker, Hans Croiset, Vincent Linthorst e.a.

 

12 februari 2018
Koninklijke Schouwburg, Den Haag

Studio Paradijs biedt de acteurs van Het Nationale Theater de ruimte om te experimenteren. Het is freestylen op het toneel. Vanavond was het zo free dat het een half uur later begon dan aangekondigd, dus ik had me voor niets gehaast.

Deze keer was de avond voor Joris Smit en Bram Coopmans. Zij brachten Ons Dorp. Een nietsontziende ontleding. Ze vertelden over opgroeien in een dorp en de eenzaamheid van gepest worden. Theater is geen therapie, maar een persoonlijk verhaal kan een metafoor zijn voor iets groters. En is het hele leven niet een metafoor?De verhalen over pesterijen veroorzaakten ongemak bij het publiek. De acteurs waren zelf ook wat ongemakkelijk. Er gebeurden ongemakkelijke dingen. Er waren ongemakkelijke stiltes. Het publiek werd op een ongemakkelijke manier bij het experiment betrokken. Er werden theaterwetten doorbroken en dat leidde ook weer tot ongemak. Zelfs het afsluitende liedje was ongemakkelijk.

Na afloop was er ruimte voor gesprek. De acteurs vertelden wat ze met deze avond bedoeld hadden. Mensen uit het publiek vertelden hoe ze het beleefd hadden. En er werden over en weer vragen gesteld. Sommige impertinent, wat ook weer resulteerde in ongemak.

Het was dus ongemakkelijk, maar boeiend! Wanneer is de volgende?

13 januari 2018
Koninklijke Schouwburg, Den Haag

Vanavond ging ik eindelijk naar The Nation. Hierover was al veel te lezen en ik maakte daaruit op dat je deze voorstelling gezien MOET hebben. Ik ben blij dat ik er eindelijk over kan meepraten.

The Nation is in veel opzichten een ambitieus project. Het is een TV-serie van zes afleveringen die in een marathonvoorstelling van ruim vijf uur achter elkaar gespeeld worden op het toneel. Het gaat over een wijk (de Schilderswijk), een stad (Den Haag), een land (Nederland). Volgens het programmaboekje is het “een actuele theaterthriller over de op hol geslagen Nederlandse multiculturele samenleving. In alle zes afleveringen gaat het om beeldvorming en identiteit”. Ook logistiek is The Nation ambitieus: regelmatig wordt het decor snel volledig veranderd en in twee pauzes van twintig minuten krijgt een zaal vol mensen iets te eten.

We hadden avontuurlijke plaatsen: op het podium. (Ik heb geen idee waarom dat adventure seats zouden moeten heten.) Voor iemand die altijd zegt dat hij geen enkele behoefte of stiekeme wens heeft om voor het voetlicht te verschijnen, is het best bijzonder om vijf uur op het podium van een volle Koninklijke Schouwburg aanwezig te zijn.

Weet The Nation de ambities waar te maken? Wat mij betreft gedeeltelijk. De logistiek liep op rolletjes. De constructie zit heel knap in elkaar. Elke aflevering heeft ander beeld en een andere sfeer. Er is veel afwisseling en er zijn veel verwikkelingen die elkaar in hoog tempo opvolgen. Het stuk schetst de werelden van politie en politiek en laat zien hoe die beïnvloed worden door elkaar, door talkshows en door sociale media. Het gaat tegenwoordig steeds minder over feiten en waarheden en steeds meer over meningen, vooroordelen, aannames, vermoedens, beschuldigingen, manipulaties en leugens. Dat werkt allemaal goed. Maar er waren ook dingen die mij niet overtuigden.

Kunstenaars worden vooral gedreven door creativiteit, goede bedoelingen en scheppingsdrang, niet door geld. Maar van louter lucht kan niemand leven. Er moet toch af en toe iets in de pot. Daarom is het goed voor de kunst dat er betalende bezoekers zijn. Maar hoewel ik een ruime financiële bijdrage geef aan de podiumkunst, voel ik altijd enige schroom om met de wereld te delen hoe ik als eenvoudige toeschouwer het optreden van verheven kunstenaars heb ervaren. Vooral bij toneel. Het laatste wat ik wil is het gilde der acteurs de maat nemen of een woordvoerder ervan voor het hoofd stoten. Daarom probeer ik nooit te oordelen en mijn mening altijd zorgvuldig te formuleren. Zo ook nu.

Het verhaal was een mix van drama en komedie. Zowel het drama als de meeste personages overtuigden mij niet. Het kwam op mij iets te schematisch en tweedimensionaal over. Ik kreeg niet het gevoel dat ik naar echte mensen in de echte werkelijkheid zat te kijken. Het was aardig en vermakelijk, maar het greep me niet. Dat lag niet aan de acteurs, die vond ik best goed. Maar – bot gezegd -van een karikatuur kan je geen levensecht figuur maken. Verder vond ik dat er te veel geschreeuw en gedoe was. Het komische deel beviel mij beter. Er waren veel grappen en grapjes, sommige leuk en subtiel, sommige wat voorspelbaar. Al met al beleefde ik The Nation niet als een Netflix-serie, maar eerder als een serie op RTL 8 of NET 5: prettig tijdverdrijf als je lui op de bank hangt, maar niet iets wat me lang zal bijblijven. Als ik alle positieve, lovende recensies en publieksreacties lees, vorm ik met deze mening een kleine minderheid.

Concept, tekst en regie: Eric de Vroedt.
Met o.a. Hein van der Heijden, Romana Vrede, Saman Amini, Tamar van den Dop, Bram Coopmans, Antoinette Jelgersma, Vanja Rukavina, Keja Klaasje Kwestro, Mahfoud Mokaddem, Pieter van der Sman en Mark Rietman.