fountainhead

All posts tagged fountainhead

20-9-14
Stadsschouwburg Amsterdam

Wow! Toneelgroep Amsterdam maakt geen toneelstukken, maar creëert ervaringen. Vanavond mocht ik The Fountainhead ervaren. Dit stuk bevat veel diepe gedachten en als het dan vier uur duurt, bestaat al snel het gevaar dat je als kijker afhaakt bij alle theorieën en filosofieën. Maar dankzij een prachtige enscenering (met o.a. beeldprojecties, live muziek en de levensechte instorting van een gebouw op het podium) en natuurlijk sterk acteerwerk was het een meeslepend verhaal.

De twee hoofdpersonen gaan tot het uiterste in hun streven naar integriteit, schoonheid, zuiverheid, onafhankelijkheid. Andere personages roepen de vraag op of je je in je streven naar idealen niet een beetje moet aanpassen, zowel om sociaal verkeer mogelijk te houden als om iets van je idealen te bereiken. Maar hoe ver kan je je aanpassen zonder jezelf en je idealen te verliezen?

Ramsey Nasr is een architect die niets anders wil maken dan volmaakte gebouwen. Doordat hij geen enkel compromis wil sluiten, kan hij zijn talent niet ontplooien en loopt zijn carrière vast. Nasr speelt deze bevlogen schepper met verve. Hij bracht mij voortdurend aan het twijfelen: heeft iemand met veel creatief talent het recht om zo arrogant en eigenwijs te zijn dat hij naar niemand luistert, of heeft niemand de wijsheid in pacht en zouden ook scheppers zich iets gelegen moeten laten liggen aan hun omgeving en aan de samenleving? Met zijn geweldige slotmonoloog roept hij opnieuw en met extra nadruk deze vraag op. Die monoloog zou ik graag nog een paar keer willen herlezen om er nog beter over na te kunnen denken.

Halina Reijn streeft naar perfectie in zichzelf. Ze eist van zichzelf diepe gevoelens en vooral diepe liefde. “Ik wil volmaaktheid, of ik wil niets”, zegt haar karakter. En omdat ze niet aan haar eigen eisen voldoet, straft ze zichzelf door zich te gronde te richten. Dat doet dit personage met trotse volledige overgave en dat is precies wat ik altijd bewonder in het acteren van Reijn.

Tegenover deze hoofdpersonen staan personages die er wel voor kiezen zich aan te passen: om succes, macht, aanzien of waardering te verwerven. Eén van hen, Hans Kesting, begint als machtsbeluste opportunist. Wanneer hij kiest voor een ideaal, glippen zijn rijkdom en macht hem door de vingers.

Ik ben er nog niet uit wat mijn standpunt is over de alwetende schepper van kunst en zijn verantwoordelijkheid jegens de maatschappij. Maar ik weet wel dat het opnieuw een indringende toneelervaring was.