Gijs Scholten van Aschat

All posts tagged Gijs Scholten van Aschat

15 juni 2018
Koninklijk Theater Carré

Wow! Wat een bijzondere, indrukwekkende, meeslepende theaterervaring. Zes uur lang acteergeweld en veel meer. Zo veel geweldige acteurs zie je zelden op één podium.

Het publiek kan tijdens de voorstelling vrij rondlopen in de zaal en op het podium. Daar kan je ook een plekje zoeken om bovenop het spel te zitten. De grime vindt plaats op het podium en daar zijn ook hapjes en drankjes te koop. De ombouw van het decor tussen de verschillende scènes gebeurt met open doek. Te midden van al die bedrijvigheid acteren de acteurs. Het klinkt misschien erg rommelig, maar het is allemaal erg organisch en vanzelfsprekend, het is zeker niet storend. En het is volgens mij behoorlijk uniek.

Romeinse Tragedies bestaat uit drie stukken van Shakespeare over drie Romeinse helden: Coriolanus, Julius Caesar en Marcus Antonius. Ze overleven alle drie hun eigen stuk niet en er vallen nog wel meer doden; het zijn dus met recht tragedies.

Shakespeare betekent: prachtige, sprankelende taal. Over grote, tijdloze thema’s als liefde en dood, trouw en verraad, waarheid en bedrog. Maar ook meer specifieke onderwerpen die in onze tijd heel actueel zijn. Kan je belangrijke besluiten beter laten nemen door de democratische meerderheid van het volk, dat wispelturig is en zich makkelijk laat bespelen en (mis)leiden, of door een verstandige elite die zichzelf verstandiger acht dan het volk? Hoe komt het toch dat hoogwaardigheidsbekleders besluiten vaak baseren op trots, koppigheid, woede, afgunst en eigen belang, verhuld onder een mantel van algemeen belang, fatsoen en rechtvaardigheid?

Foto Jan Versweyveld

De hoogtepunten van de avond waren voor mij de toespraak van Hans Kesting als Marcus Antonius (“Vrienden, Romeinen, landgenoten, leen mij uw oor”) en het wanhopige, hartverscheurende verdriet van Chris Nietveld als Cleopatra. Maar eigenlijk was het één lang hoogtepunt van zes uur. En het nagenieten duurt waarschijnlijk nog langer.

Toneelgroep Amsterdam speelde deze voorstelling voor het eerst in 2007. Dit weekend doen ze het voor de allerlaatste keer. Dus grijp je kans om deze unieke ervaring te ondergaan!

Regie: Ivo van Hove
Met o.a. Gijs Scholten van Aschat, Hans Kesting, Chris Nietvelt, Eelco Smits, Jani Goslinga, Maria Kraakman. Marieke Heebink, Hélène Devos.

7 november 2017
Koninklijke Schouwburg, Den Haag

Duende
Weemoed
Bezieling
Eric Vloeimans
Dromerige trompet
Eric Vaarzon Morel
Fluwelen flamenco
Snel snarenspel
Gijs Scholten van Aschat
Woorden als stenen
Woorden als rotsen
Een stem als een berg

foto: Merlijn Doomernik

Een fel duel tussen gitaar en trompet
Een vurig gevecht
Het heet van de strijd
Poëzie
Betoverende taal
Lorca
Borges
Pessoa
Carlos Drummond de Andrade
Spaanse passie
Subtiele samensmelting van trompet en gitaar
Leven met de Latijnse liefde
Liefde voor het Latijnse leven
Flierefluiten
Gijs Scholten van Aschat
Eric Vloeimans
Eric Vaarzon Morel
Duende

11 mei 2016
Koninklijke Schouwburg, Den Haag

De eerste minuut zat ik me groen en geel te ergeren aan al het gekuch. Ik heb vaker luidruchtige zalen meegemaakt, maar dit was misschien wel de ergste. Het leek op een wedstrijd wie het hardst, het langst, het vaakst of het onsmakelijkst kon hoesten. Gelukkig ging ik al snel op in de voorstelling en vergat ik het publiek.

Een man en een vrouw zijn wanhopig op zoek naar echte liefde. Ze vinden elkaar in wat eerst een eenmalige ontmoeting lijkt, maar vervolgens toch een soort relatie blijkt te zijn. Geestelijke liefde vinden ze niet, wel fysieke. Die is primitief, ruw, agressief en dierlijk, maar ook eerlijk en kwetsbaar. Expliciet maar zeker niet plat.  Als ze uiteindelijk, tot hun eigen verbazing, van elkaar gaan houden, beseffen ze meteen dat hun liefde gedoemd is te mislukken. Ze zijn niet in staat er iets van te maken en zich aan elkaar te binden. Ze blijven elkaar ontmoeten, afstoten en aantrekken. Ze worden daar beiden niet gelukkig van en er komt dan ook onvermijdelijk een eind aan hun veelbewogen samenzijn.

foto Sanne Vogel

Het komt niet vaak voor dat Gijs Scholten van Aschat in de schaduw staat van zijn tegenspeler. Maria Kraakman krijgt dit voor elkaar. Ze wordt daarbij geholpen door het verschil tussen hun rollen. Hij is nogal vlak en geremd. Zij is intens: dan weer ingetogen, dan weer speels en uitbundig. Ze springt, holt, danst, schreeuwt, lacht. Haar licht hysterische gedrag overtuigt en raakt. Kraakman speelt haar rol geweldig. Ik vond het alleen al ongelooflijk hoeveel emotie ze – zonder woorden – in haar ogen weet te leggen als ze naar hem kijkt.

De voorstelling is treurig en mooi tegelijk.

Regie: Luk Perceval
Tekst: Hugo Claus
Muziek: Jeroen van Veen

24 april 2016
Rotterdamse Schouwburg

Af en toe verzorgen twee van de beste acteurs van Nederland een luchtig college over de grootste toneelschrijver aller tijden. Met feitjes, achtergrondinformatie, humor toelichting en scènes uit stukken als Richard III, Hamlet, Romeo and Julia en Othello eren ze William Shakespeare en tonen ze aan dat zijn werk tijdloos en altijd actueel is. Ik had dit programma al eens gezien in de Stadsschouwburg in Amsterdam en in de Koninklijke Schouwburg in Den Haag (zie elders op mijn blog). Omdat het dit weekend 400 jaar geleden is dat Shakespeare stierf, ging ik vanmiddag naar Rotterdam om in de Schouwburg aldaar de Shakespeare-les nogmaals bij te wonen. Het was opnieuw erg leuk. In Amsterdam en Den Haag zat de zaal destijds volgens mij zo ongeveer vol. In Rotterdam was dat niet het geval; blijkbaar was de stad in de ban van de bekerfinale.

Met veel onderlinge vriendschap en respect en met zichtbaar plezier maken Bokma en Scholten reclame voor Shakespeare. Het blijft mij fascineren hoe ze op het ene moment gezellig keuvelen met elkaar en met het publiek, en op het andere moment een scène spelen een daarmee het publiek in één tel muisstil krijgen. Dat is de kunst van goede tekst een goed acteren. Die beide aspecten komen samen in wat voor mij het hoogtepunt van het geheel is: Bokma speelt Romeo en wordt genadeloos geregisseerd door Scholten in de rol van Shakespeare. Grappig en boeiend tegelijkertijd. Maar dat geldt eigenlijk voor de hele middag. Als ik de kans krijg, ga ik volgend jaar weer!

Shakespeare

5-2-2016
Stadsschouwburg, Amsterdam

Het was een spannende avond omdat De stille kracht (gebaseerd op het boek van Couperus) vol spanning zit. Spanning tussen mens en natuur. Spanning tussen culturen: tussen westerse macht en oosterse weerstand, tussen westerse ratio en oosterse stille kracht. En er zijn allerlei soorten spanning tussen de personages.
De muziek (live gespeeld door Harry de Wit), het decor en de kostuums roepen subtiel een moderne variant op van de sfeer van het oude Indië. Er zijn spectaculaire weersomstandigheden: een regengordijn, grondnevel en als climax een tropische stortbui die over het toneel raast.

Vanuit een westers superioriteitsgevoel willen de Nederlanders hun beschaving naar de inlanders brengen. Ze stuiten daarbij op de stille kracht van bezwering en bijgeloof, van oosterse magie en mysterie. Ze willen die niet serieus nemen, maar ervaren stuk voor stuk dat er meer is dan zij met hun westerse manier van denken kunnen verklaren.
Gijs Scholten van Aschat zit als hoog ambtenaar aanvankelijk vol integere bedoelingen. Hij wil de inheemse bevolking veel goeds brengen. Maar hij raakt steeds meer bevangen door de invloed van de stille kracht op zijn bestuur en zijn gezinsleven. Lang blijft hij koppig strijden, maar uiteindelijk moet hij op alle fronten zijn nederlaag erkennen.
Bij Halina Reijn, zijn vrouw, vertaalt de stille kracht zich eerst vooral in ongebreidelde fysieke hartstocht, waar ze vrij zorgeloos (en emotieloos) enig plezier aan beleeft. Maar later nemen zorgen en angst de overhand. Ze vlucht in een onduidelijk bestaan.
Maria Kraakman, de vrouw van een ambtenaar, voelt zich vanaf het begin niet thuis in de kolonie. Nuchterheid en praktische bezigheden houden haar een poosje op de been, maar ze raakt door de stille kracht steeds ontheemder. Gedesillusioneerd gaat ze terug naar Europa.

Al met al zorgden vorm en spel voor een mooie voorstelling. De regie was natuurlijk weer van Ivo van Hove. De acteurs waren verder o.a. Jip van den Dool, Mingus Dagelet, Leon Voorberg, Gaite Jansen, Marieke Heebink, Vanja Rukavina en Dewi Reijs.

Na afloop beantwoordden Jip van den Dool en Vanja Rukavina vragen van het publiek. Ze vertelden onder meer hoe ze zich hadden voorbereid op hun rol, hoe het is om te spelen in de regen, dat ze na een pauze van enkele maanden slechts één repetitie hadden om hun rol weer op te pakken en waarom ze het stuk nog actueel vinden.

25-3-2015
Stadsschouwburg Utrecht

Soms moet je kiezen. Helaas kies je soms verkeerd en heb je achteraf spijt. Gelukkig krijg je soms de kans om een foute keus te herstellen.

Aan het begin van het theaterseizoen heb ik gekozen voor een aantal stukken van TGA. Maar niet voor Koningin Lear. De afgelopen weken las en hoorde ik daar echter zo veel moois over, dat ik alsnog een kaartje heb geboekt. En zo kwam ik vanavond na een pittoreske wandeling vanaf het station terecht bij de Stadsschouwburg in Utrecht. Van buiten vond ik het een lelijk, weinig uitnodigend gebouw. En dan stond het ook nog in de steigers. Maar eenmaal binnen bleek de zaal best mooi en ik had een geweldige plaats op rij 2 met zelfs voor mij ruim voldoende beenruimte.

Tom Lanoye bewerkte Koning Lear ingrijpend. Van de historische koning die zijn rijk verdeelt over zijn drie dochters, maakte hij een hedendaagse ‘koningin’ van een zakelijk imperium die haar bedrijf verdeelt over haar drie zoons. Het gevolg is dat zowel het bedrijf als de familie met donderend geraas in elkaar stort. En aan het eind is er van koningin Lear niets anders over dan een oude, volkomen verwarde, eenzame vrouw. Lanoye had het stuk dus geheel herschreven, maar wel in zeer Shakespeareaanse taal.

Lanoye maakte deze bewerking speciaal voor Frieda Pittoors. Ik kende haar alleen van kleine en wat grotere bijrollen, maar in de hoofdrol bleek ze dit stuk prima te kunnen dragen. En wat waren Janni Goslinga, Roeland Fernhout en Gijs Scholten van Aschat weer goed, en wat was Helène Devos weer kwetsbaar. Zoals zo vaak bij TGA was het toneelbeeld verbazingwekkend mooi. Kortom: het was weer een meeslepende voorstelling.

Dat is mijn mening en daar zult u het mee moeten doen.

2-2-2015
Koninklijke Schouwburg, Den Haag

Huiskamer-college in de schouwburg

Men neme het talent en het vakmanschap van Shakespeare. Voeg daaraan het talent en het vakmanschap van Pierre Bokma en Gijs Scholten van Aschat aan toe. Besprenkel dit met wat humor en een flinke dosis plezier. Aldus het recept voor een geweldig leuk theatercollege.

Bokma en Scholten vertellen losjes over Shakespeare. Vraagje hier, weetje daar, anekdote hier, grapje daar, het publiek doet vrolijk mee. Ter illustratie spelen ze scènes uit stukken als Richard III, Romeo en Julia, Othello en Hamlet. Het bijzondere is dat de zaal dan steeds binnen enkele seconden muisstil is. Het vermogen om een volle schouwburg zo snel te ‘pakken’ bewijst hoe goed deze acteurs zijn. En hun tekstschrijver helpt daarbij natuurlijk ook een handje 😉  Tussen neus en lippen door laten ze overtuigend zien hoe ontzettend actueel Shakespeare nog is.

Het was ontzettend leuk dat mijn theatervriend Bram, wiens acteercarrière ik af en toe een zetje probeer te geven, een scène mocht meespelen.

BramGijsPierre01

Ik vond het een inspirerende toneelavond waar zowel de acteurs als het publiek duidelijk veel plezier aan beleefden. Dat is mijn mening en daar zult u het mee moeten doen.

10-6-14
Koninklijke Schouwburg, Den Haag

Hilarische treurigheid in #DeEntertainer van @tgAmsterdam in de @KSDenHaag

De Entertainer van Toneelgroep Amsterdam was een waardige afsluiting van mijn theaterseizoen. Het stuk vertelde een verhaal dat zo wrang en treurig was dat het af en toe erg komisch werd. Het stuk gaat over drie generaties theaterartiesten die spelen in tweederangs amusement in derderangs theaters. Meer was het niet, meer is het niet en meer zal het niet worden. Niet alleen hun carrières zijn mislukt, maar ook hun levens. En die van de vrouwen die er een rol in spelen.

De spil in het verhaal is Archie Rice (Gijs Scholten van Aschat). Hij en zijn familie gaan allemaal op hun eigen manier om met hun desillusies en vervlogen dromen. Zijn vader Billy (Fred Goessens) wentelt zich in nostalgie en wrok. Archie zelf blijft zonder enige scrupule artistiek succes najagen (“Ik doe alles voor de show”). Zijn vrouw Phoebe (Janni Goslinga) klampt zich wanhopig vast aan haar beeld dat het gezin warm en liefdevol is. Zoon Frank (Alwin Pulinckx) heeft geen enkele illusie meer en accepteert dat er niets anders op zit dan zijn vader te begeleiden op weg naar de volgende mislukking. En dochter Jean (Mariana Aparicio Torres) leek haar milieu te kunnen ontvluchten maar kiest er toch voor terug te keren. Ze ziet scherp wat dit onvermijdelijk voor haar betekent maar verzucht: “Er moet toch iets te hópen zijn?”

Treurige mensen met treurige levens dus. En ook hun gesprekken zijn treurig: onder invloed van te weinig sociale vaardigheden en te veel alcohol schieten de bittere waarheden over en weer. De gesprekken zijn erg treffend en soms komisch. En toen Archie op het podium een serie verschrikkelijk foute grappen maakte, of bij een uitvaart stond te stuntelen met zijn koffie en zijn koekje vond ik het hilarisch en liepen de tranen van het lachen over mijn gezicht. Gijs Scholten van Aschat was dus (weer eens) geweldig, maar ook de andere acteurs speelden erg goed.

18-3-14
Koninklijke Schouwburg, Den Haag

Wat zijn @HalinaReijn, @GijsSchltenvAs en Hans Kesting van @TGAmsterdam toch geweldige acteurs!

Dantons Dood gaat over de ontsporing van de Franse Revolutie. Twee leiders van de revolutie komen tegenover elkaar te staan over hoe het verder moet.

Robespierre is absoluut en rechtlijnig. Hij wil streng zijn tegen elke ondeugd, terreur gebruiken om rechtvaardigheid te bereiken. De wet is de wil van het volk, maar hoe weet het volk wat het zou moeten willen? Door iedereen die niet feilloos is te doden, denkt Robespierre een nieuwe, deugdzame mens te creëren die wil wat hij volgens Robespierre moet willen.

Danton is gematigder, kent begrip en twijfel. Robespierre besluit dat Danton moet sterven. En zoals dat vaker gaat met revoluties komt ook Robespierre ten slotte aan zijn einde.

Het is een lang stuk met veel tekst: filosofische discussies over grote ideeën en idealen. Dat klinkt misschien niet erg boeiend of zelfs saai, maar het verveelt geen moment, dankzij de fantastische hoofdrolspelers die hun karakters met veel kracht en overtuiging van het podium laten spatten. Gijs Scholten van Aschat als Robespierre, Hans Kesting als Danton en Halina Reijn als diverse vrouwen (en niet te vergeten de kleine bijrol van Benny Claessens als de beul met zijn adembenemende, ingetogen lofzang op de guillotine) maken van Dantons Dood een genot om naar te kijken.

Door de jaren heen heb ik gemerkt dat mijn waardering voor een toneelstuk vooral afhangt van het acteerwerk. Soms kan ook de vormgeving van het stuk een bijdrage leveren. Het taalgebruik kan een factor zijn. Het minst belangrijk zijn voor mij het thema en de inhoud van het stuk. Ik kies dus vooral voor topacteurs en dan zit je bij Toneelgroep Amsterdam altijd goed. Acteurs als Reijn, Scholten van Aschat en Kesting hebben zoveel talent dat ze volgens mij zelfs het telefoonboek meeslepend zouden kunnen brengen.

Een aardige vondst was dat aan het slot van de voorstelling een bonte stoet Hagenaars en Hagenezen het toneel op kwam. In het kader van het project De Oversteek blijven ze in de Schouwburg overnachten en gaan morgen gezamenlijk stemmen om de wil van het volk te uiten.

4-1-14
Stadsschouwburg, Amsterdam

Dubbelvoorstelling #NaderepetitiePersona van @TGAmsterdam was in diverse opzichten indrukwekkend.

Na de repetitie / Persona was de moeite van de reis naar Amsterdam meer dan waard! Het is een toneelvoorstelling waarin Toneelgroep Amsterdam twee stukken van Ingmar Bergman combineert. Cultureel Amsterdam had zich nog niet losgemaakt van de feestdagen, want de zaal zat slechts halfvol. Zonde!

Na de repetitie gaat over de verhouding (zowel professioneel als persoonlijk) tussen een regisseur en twee actrices. Persona gaat over een actrice die geestelijk in de war is. Maar beide stukken gaan over veel meer. Ik vind het lastig dat allemaal goed te omschrijven, dus ik doe het associatief in steekwoorden: acteren op het toneel en een rol spelen in het echte leven, jeugd en verval, verlangen en verlies, lichamelijke en geestelijke kwetsbaarheid. Eigenlijk doet het er niet toe waar het over ging, want het acteerwerk was indrukwekkend goed.

In Na de repetitie was Gijs Scholten van Aschat de regisseur. Wat kan ik nog over hem zeggen? Ik kan me niet herinneren dat ik hem ooit in een slechte rol gezien heb. Eén van de actrices was Marieke Heebink. Onlangs in Romeinse Tragedies vond ik haar spel niet bijzonder, maar vandaag zeker wel. De tweede actrice was Karina Smulders; zij deed niet voor de beide anderen onder.

In Persona was Marieke Heebink opnieuw een actrice, dit keer een vrouw die met zichzelf en haar herinneringen in de knoop zit en niet meer praat. Ze wordt eerst opgenomen in een kliniek en daarna naar een verlaten vakantiehuisje gestuurd om verzorgd door een verpleegster te herstellen. Karina Smulders speelt de verpleegster en die rol was het hoogtepunt van de voorstelling. Ze acteerde zo krachtig en prachtig dat de hele zaal doodstil was. En dat terwijl ze een uur lang als enige aan het woord was. Een schoolvoorbeeld van de magie van acteren. Erg indrukwekkend!

Ook de vormgeving van Persona was indrukwekkend. Terwijl Na de repetitie speelde in een concreet, kaal repetitielokaal, was het decor van Persona abstracter, gestileerder en spectaculairder. Het vakantiehuisje bevond zich op een eiland en zowaar veranderde de speelvloer ineens in een waterpartij met een eiland erin. Een flinke regenbui, mistbanken en een waterballet zorgden voor fraaie beelden.

De geweldige acteerprestaties maakten van Na de repetitie / Persona een ervaring die ik niet snel zal vergeten.