Halina Reijn

All posts tagged Halina Reijn

24 juni 2016
Stadsschouwburg, Amsterdam

Veel films van Woody Allen zitten vol met tobberige types die zichzelf heel rationeel en verstandig vinden, maar intussen de domste dingen doen geleid door hun emoties en driften. Zo ook Husbands and Wives. Twee bevriende stellen hebben etentje. Een stel kondigt aan uit elkaar te gaan. Dat brengt alle vier ertoe na te denken over zichzelf en hun relatie: stop je of ga je door? Intussen worstelen ze met hun gevoelens, remmingen en neuroses. Daarbij verlicht Allen het navelstaren met grappen en oneliners in de traditie van Oscar Wilde en Groucho Marx

Regisseur Simon Stone maakte op het toneel een speelse bewerking van d film. ‘Woody Allen, maar dan in de vorm van Who’s Afraid of Virginia Woolf. De relatie als nachtmerrie, waar alleen maar mee te lachen valt – zolang het kan.’ De voorstelling heeft een hoog tempo. Scènes gaan snel en ingenieus in elkaar over. Ik vond het stuk geen komedie, maar er zit wel veel subtiele humor in.

Ramsey Nasr, Halina Reijn, Marieke Heebink en Aus Greidanus jr. stimuleren elkaar in de vier hoofdrollen met zichtbaar plezier tot fijn acteerwerk, waarbij Heebink er voor mij met haar luidruchtige, directe, enigszins hysterische personage bovenuit steekt. Hélène Devos en Robert de Hoog spelen alle bijrollen en moeten dus voortdurend van personage wisselen. Bij elkaar opgeteld vormen de diverse kleine personages ook hoofdrollen en ze dragen zeker bij aan het kijkgenot. Ik had een erg leuke avond!

5-2-2016
Stadsschouwburg, Amsterdam

Het was een spannende avond omdat De stille kracht (gebaseerd op het boek van Couperus) vol spanning zit. Spanning tussen mens en natuur. Spanning tussen culturen: tussen westerse macht en oosterse weerstand, tussen westerse ratio en oosterse stille kracht. En er zijn allerlei soorten spanning tussen de personages.
De muziek (live gespeeld door Harry de Wit), het decor en de kostuums roepen subtiel een moderne variant op van de sfeer van het oude Indië. Er zijn spectaculaire weersomstandigheden: een regengordijn, grondnevel en als climax een tropische stortbui die over het toneel raast.

Vanuit een westers superioriteitsgevoel willen de Nederlanders hun beschaving naar de inlanders brengen. Ze stuiten daarbij op de stille kracht van bezwering en bijgeloof, van oosterse magie en mysterie. Ze willen die niet serieus nemen, maar ervaren stuk voor stuk dat er meer is dan zij met hun westerse manier van denken kunnen verklaren.
Gijs Scholten van Aschat zit als hoog ambtenaar aanvankelijk vol integere bedoelingen. Hij wil de inheemse bevolking veel goeds brengen. Maar hij raakt steeds meer bevangen door de invloed van de stille kracht op zijn bestuur en zijn gezinsleven. Lang blijft hij koppig strijden, maar uiteindelijk moet hij op alle fronten zijn nederlaag erkennen.
Bij Halina Reijn, zijn vrouw, vertaalt de stille kracht zich eerst vooral in ongebreidelde fysieke hartstocht, waar ze vrij zorgeloos (en emotieloos) enig plezier aan beleeft. Maar later nemen zorgen en angst de overhand. Ze vlucht in een onduidelijk bestaan.
Maria Kraakman, de vrouw van een ambtenaar, voelt zich vanaf het begin niet thuis in de kolonie. Nuchterheid en praktische bezigheden houden haar een poosje op de been, maar ze raakt door de stille kracht steeds ontheemder. Gedesillusioneerd gaat ze terug naar Europa.

Al met al zorgden vorm en spel voor een mooie voorstelling. De regie was natuurlijk weer van Ivo van Hove. De acteurs waren verder o.a. Jip van den Dool, Mingus Dagelet, Leon Voorberg, Gaite Jansen, Marieke Heebink, Vanja Rukavina en Dewi Reijs.

Na afloop beantwoordden Jip van den Dool en Vanja Rukavina vragen van het publiek. Ze vertelden onder meer hoe ze zich hadden voorbereid op hun rol, hoe het is om te spelen in de regen, dat ze na een pauze van enkele maanden slechts één repetitie hadden om hun rol weer op te pakken en waarom ze het stuk nog actueel vinden.

19-12-2015
Leidse Schouwburg

Lange tijd geleden heb ik dit stuk van Toneelgroep Amssterdam al eens gezien. Hoog tijd om het nog eens te gaan bekijken. Ik kon op de valreep nog net een kaartje bemachtigen.

Een vrouw voert een telefoongesprek met haar ex. Hij belt haar voor het laatst. We horen alleen haar. Ze slingert heen en weer tussen begrip en onbegrip, tussen verwijt en zelfverwijt. Ze heeft emoties als woede, pijn, verdriet, vertwijfeling. Ze worstelt met vragen als: Waarom? Hoe houd ik hem? Hoe krijg ik hem terug? Ze veinst dapperheid maar doet ook dramatisch, ze pruilt en ze huilt. Ze klampt zich wanhopig vast aan het gesprek: zolang dat niet ten inde is, is er nog kans dat de relatie niet ten einde is. Daarbij helpt het niet dat de verbinding heel slecht is. Vanaf het begin is duidelijk dat het stuk geen happy end zal hebben.

Bij een monoloog moet de acteur er niet alleen voor zorgen dat het personage geloofwaardig is, maar ook dat hij/zij de aandacht van het publiek vasthoudt. In beide slaagt Halina Reijn met glans.

12-11-2015
Rotterdamse Schouwburg

Een jaar geleden zag ik deze voorstelling al eens. Hij zit zo vol inhoud en geweldig acteerwerk dat ik graag nog een keer ging kijken.

Volgens de website van Toneelgroep Amsterdam is The Fountainhead van Ayn Rand, geschreven in 1943, een ideeënroman. Volgens Rand zelf is het thema “de strijd tussen individualisme en collectivisme, niet in de politieke arena maar in de ziel van de mens.”

The Fountainhead is het verslag van de ontwikkeling twee jonge architecten. Ze beginnen idealistisch en vol passie voor de schoonheid van vormen en lijnen. De één is matig getalenteerd en zwicht voor geld en roem. Hij sluit daartoe steeds meer commerciële compromissen. De ander is briljant maar blijft rechtlijnig, eigenzinnige, hooghartig en principieel, waardoor hij nauwelijks meer kansen krijgt. Ze bereiken beide, op hun eigen manier, grote hoogten, Maar aan het eind zijn ze allebei op hun eigen manier verslagen door het leven.

Over het verhaal is niet zo heel veel te zeggen. Er is een intrigant die steeds nadrukkelijker de gebeurtenissen stuurt. Er is een machtige tycoon met een enorm zakelijk imperium die ten onder gaat aan z’n eigen grootheidswaan. Er zijn verwikkelingen met vrouwen: een lieve, ongecompliceerde vrouw die aan de kant geschoven wordt en een mysterieuze femme fatale met een vreemde, schadelijke verhouding tot mannen (“Ik wil volmaaktheid of ik wil niets”).
De personages zijn op zoek naar liefde, geluk en zelfrespect. Maar ze vinden haat, ambitie en machtswellust, die hen stuk voor tuk vernietigen. Maar het stuk draait om de strijd tussen twee ideeën over kunst, over de zin van het scheppen: voor maker, voor de samenleving, voor de mensheid.

Hoewel hij zonder enige twijfel totaal overtuigd van zijn eigen gelijk, had ik lange tijd sympathie voor de integere kunstenaar. Die verdween tijdens zijn huiveringwekkende slotspeech waarin hij het mensdom verdeelt in scheppers en parasieten die leven van de creaties van anderen. Hij kiest voor het absolute egocentrisme: “Ik ben een mens dat niet leeft voor een ander.”

Tot slot nog iets over enkele acteurs.
Ten opzichte van vorig jaar had Janni Goslinga de rol overgenomen van Tamar van den Dop. Ik vond dat een verbetering. Niet omdat ze beter acteert, maar omdat ze op een of andere manier beter bij de rol past.
Ik meende me te herinneren dat Hans Kesting ook meespeelde. Maar hij was nergens te bekennen, dus ik dacht dat ik in de war was met een ander stuk. Tot hij na de pauze ineens ten tonele verscheen. En hoe: ik ken geen acteur die op het podium zo krachtig overkomt.
Halina Reijn speelt een prachtige rol als zoekende verleidster. Ik ben elke keer weer geïmponeerd over de volledige fysieke en emotionele overgave waarmee zij zich in haar rollen stort.
En Ramsey Nasr is fenomenaal als de monomane kunstenaar die in gevecht is met de wereld en die uiteindelijk behoorlijk enge denkbeelden blijkt te hebben.
Verder speelden mee: Aus Greidanus Jr., Frieda Pittoors, Hugo Koolschijn, Bart Slegers en Robert de Hoog.

14-2-15
Koninklijke Schouwburg, Den Haag

Vanavond vierde ik Valentijn met twee geweldige vrouwen, twee koninginnen. Gisteren werd bekend dat Halina Reijn en Chris Nietveld voor hun rollen in Maria Stuart allebei een nominatie hebben gekregen voor de Theo d‘Or Vanavond zag een uitverkochte Koninklijke Schouwburg dat dit volkomen terecht is.

Koningin Maria Stuart is afgezet en ter door veroordeeld. Het is aan koningin Elisabeth om het vonnis te bekrachtigen. Het zet beide vrouwen tegenover elkaar. Het gaat over grote ideeën als macht, belang, nut, rechtspraak, rechtvaardigheid en geweten. Maria Stuart wordt gedreven door hartstochtelijke, koppige zekerheid. Elisabeth handelt op basis van angstige, argwanende twijfel. Beiden streven ze naar waardigheid. Beiden worstelen ze met hun positie ten opzichte van een hofhouding van konkelende edelmannen, gespeeld door acteurs als Hans Kesting, Eelco Smits en Robert de Hoog. Maar zij vallen in het niet bij Reijn en Nietveld, die hun lange, moeilijke verhandelingen laten klinken als normale gesprekken en die tegelijk de botsing van hun karakters ingetogen maar dreigend verbeelden.

Een mooie, toegankelijke voorstelling over ideeën en gedachten. Dat is mijn mening en daar zult u het mee moeten doen.

20-9-14
Stadsschouwburg Amsterdam

Wow! Toneelgroep Amsterdam maakt geen toneelstukken, maar creëert ervaringen. Vanavond mocht ik The Fountainhead ervaren. Dit stuk bevat veel diepe gedachten en als het dan vier uur duurt, bestaat al snel het gevaar dat je als kijker afhaakt bij alle theorieën en filosofieën. Maar dankzij een prachtige enscenering (met o.a. beeldprojecties, live muziek en de levensechte instorting van een gebouw op het podium) en natuurlijk sterk acteerwerk was het een meeslepend verhaal.

De twee hoofdpersonen gaan tot het uiterste in hun streven naar integriteit, schoonheid, zuiverheid, onafhankelijkheid. Andere personages roepen de vraag op of je je in je streven naar idealen niet een beetje moet aanpassen, zowel om sociaal verkeer mogelijk te houden als om iets van je idealen te bereiken. Maar hoe ver kan je je aanpassen zonder jezelf en je idealen te verliezen?

Ramsey Nasr is een architect die niets anders wil maken dan volmaakte gebouwen. Doordat hij geen enkel compromis wil sluiten, kan hij zijn talent niet ontplooien en loopt zijn carrière vast. Nasr speelt deze bevlogen schepper met verve. Hij bracht mij voortdurend aan het twijfelen: heeft iemand met veel creatief talent het recht om zo arrogant en eigenwijs te zijn dat hij naar niemand luistert, of heeft niemand de wijsheid in pacht en zouden ook scheppers zich iets gelegen moeten laten liggen aan hun omgeving en aan de samenleving? Met zijn geweldige slotmonoloog roept hij opnieuw en met extra nadruk deze vraag op. Die monoloog zou ik graag nog een paar keer willen herlezen om er nog beter over na te kunnen denken.

Halina Reijn streeft naar perfectie in zichzelf. Ze eist van zichzelf diepe gevoelens en vooral diepe liefde. “Ik wil volmaaktheid, of ik wil niets”, zegt haar karakter. En omdat ze niet aan haar eigen eisen voldoet, straft ze zichzelf door zich te gronde te richten. Dat doet dit personage met trotse volledige overgave en dat is precies wat ik altijd bewonder in het acteren van Reijn.

Tegenover deze hoofdpersonen staan personages die er wel voor kiezen zich aan te passen: om succes, macht, aanzien of waardering te verwerven. Eén van hen, Hans Kesting, begint als machtsbeluste opportunist. Wanneer hij kiest voor een ideaal, glippen zijn rijkdom en macht hem door de vingers.

Ik ben er nog niet uit wat mijn standpunt is over de alwetende schepper van kunst en zijn verantwoordelijkheid jegens de maatschappij. Maar ik weet wel dat het opnieuw een indringende toneelervaring was.

18-3-14
Koninklijke Schouwburg, Den Haag

Wat zijn @HalinaReijn, @GijsSchltenvAs en Hans Kesting van @TGAmsterdam toch geweldige acteurs!

Dantons Dood gaat over de ontsporing van de Franse Revolutie. Twee leiders van de revolutie komen tegenover elkaar te staan over hoe het verder moet.

Robespierre is absoluut en rechtlijnig. Hij wil streng zijn tegen elke ondeugd, terreur gebruiken om rechtvaardigheid te bereiken. De wet is de wil van het volk, maar hoe weet het volk wat het zou moeten willen? Door iedereen die niet feilloos is te doden, denkt Robespierre een nieuwe, deugdzame mens te creëren die wil wat hij volgens Robespierre moet willen.

Danton is gematigder, kent begrip en twijfel. Robespierre besluit dat Danton moet sterven. En zoals dat vaker gaat met revoluties komt ook Robespierre ten slotte aan zijn einde.

Het is een lang stuk met veel tekst: filosofische discussies over grote ideeën en idealen. Dat klinkt misschien niet erg boeiend of zelfs saai, maar het verveelt geen moment, dankzij de fantastische hoofdrolspelers die hun karakters met veel kracht en overtuiging van het podium laten spatten. Gijs Scholten van Aschat als Robespierre, Hans Kesting als Danton en Halina Reijn als diverse vrouwen (en niet te vergeten de kleine bijrol van Benny Claessens als de beul met zijn adembenemende, ingetogen lofzang op de guillotine) maken van Dantons Dood een genot om naar te kijken.

Door de jaren heen heb ik gemerkt dat mijn waardering voor een toneelstuk vooral afhangt van het acteerwerk. Soms kan ook de vormgeving van het stuk een bijdrage leveren. Het taalgebruik kan een factor zijn. Het minst belangrijk zijn voor mij het thema en de inhoud van het stuk. Ik kies dus vooral voor topacteurs en dan zit je bij Toneelgroep Amsterdam altijd goed. Acteurs als Reijn, Scholten van Aschat en Kesting hebben zoveel talent dat ze volgens mij zelfs het telefoonboek meeslepend zouden kunnen brengen.

Een aardige vondst was dat aan het slot van de voorstelling een bonte stoet Hagenaars en Hagenezen het toneel op kwam. In het kader van het project De Oversteek blijven ze in de Schouwburg overnachten en gaan morgen gezamenlijk stemmen om de wil van het volk te uiten.

6-12-13
Stadsschouwburg, Amsterdam

Zo, dat was weer een indringende voorstelling van @TGAmsterdam in de @SSBA met veel dood en verderf.

Hierbij met enige vertraging (die had te maken met een heel slecht toneelstuk van NS, waarover ik maar geen recensie zal schrijven) mijn indrukken van Rouw siert Elektra van Toneelgroep Amsterdam, dat ik vanavond zag.

Het stuk beschrijft als in een Griekse tragedie de onstuitbare ondergang van een familie. Alle familieleden lijden onder hun verleden, obsessies, (oorlogs)trauma’en waandenkbeelden en deze zijn er de oorzaak van dat alle onderlinge relaties kapot gaan en de familie wordt meegezogen in een noodlottige draaikolk van dood en verderf.

Voor mij was het indrukwekkendste element uit de voorstelling de strijd tussen twee prachtig geacteerde, krachtige vrouwen: de moeder (Janni Goslinga) en de dochter (Halina Reijn). De moeder is misschien nog wel het ‘normaalste’ lid van de familie: net als elk mens heeft ze haar verlangens en zwaktes in haar karakter, maar ze is geestelijk redelijk stabiel en kan lange tijd goed functioneren. Daartegenover staat de dochter die zich moreel perfect waant en vanuit die superioriteit voortdurend ingrijpt in en oordeelt over de levens van de anderen. Daar is ze zo druk mee, dat ze geen tijd overhoudt om zelf een leven op te bouwen. Ze strijdt met haar moeder om de liefde van haar vader en haar broer. “Ik wil liefde voelen. Ik heb recht op liefde”, zegt ze. Maar door al haar manipulaties stoot ze uiteindelijk iedereen van zich af en blijft ze alleen over. Dan ervaart ze eindelijk wat inzicht en schuld. Ze straft zichzelf door zich voor rest van haar leven tot eenzaamheid te veroordelen.

In mijn ogen onderstreept het stuk de wezensvraag in hoeverre we als mens zelf keuzes kunnen maken en richting kunnen geven aan ons leven, en in hoeverre we het resultaat of misschien zelfs wel het slachtoffer zijn van ons karakter. Het antwoord op deze vraag heb ik nog niet, maar ik ben blij dat ik op het laatste nippertje (het was de voorlaatste uitvoering) dit stuk nog heb kunnen zien. Morgen (zaterdag 7/12) allerlaatste kans!

Na afloop was er een nagesprek met o.a. Halina Reijn. Daar was ik graag bij geweest, want ik vind het interessant om topacteurs te horen praten over hun vak, hun voorstelling en hun rol. Helaas moest ik mij haasten om mijn laatste trein te halen. Dat lukte, maar onderweg ging het niet helemaal goed waardoor de reis Amsterdam – Den Haag ruim 2,5 uur duurde. Wacht, daar zou ik het hier niet over hebben …

Tot slot nog een zin uit de voorstelling om lang over na te denken: “Vrouwen zijn jaloers op schepen.”