Hélène Devos

All posts tagged Hélène Devos

15 juni 2018
Koninklijk Theater Carré

Wow! Wat een bijzondere, indrukwekkende, meeslepende theaterervaring. Zes uur lang acteergeweld en veel meer. Zo veel geweldige acteurs zie je zelden op één podium.

Het publiek kan tijdens de voorstelling vrij rondlopen in de zaal en op het podium. Daar kan je ook een plekje zoeken om bovenop het spel te zitten. De grime vindt plaats op het podium en daar zijn ook hapjes en drankjes te koop. De ombouw van het decor tussen de verschillende scènes gebeurt met open doek. Te midden van al die bedrijvigheid acteren de acteurs. Het klinkt misschien erg rommelig, maar het is allemaal erg organisch en vanzelfsprekend, het is zeker niet storend. En het is volgens mij behoorlijk uniek.

Romeinse Tragedies bestaat uit drie stukken van Shakespeare over drie Romeinse helden: Coriolanus, Julius Caesar en Marcus Antonius. Ze overleven alle drie hun eigen stuk niet en er vallen nog wel meer doden; het zijn dus met recht tragedies.

Shakespeare betekent: prachtige, sprankelende taal. Over grote, tijdloze thema’s als liefde en dood, trouw en verraad, waarheid en bedrog. Maar ook meer specifieke onderwerpen die in onze tijd heel actueel zijn. Kan je belangrijke besluiten beter laten nemen door de democratische meerderheid van het volk, dat wispelturig is en zich makkelijk laat bespelen en (mis)leiden, of door een verstandige elite die zichzelf verstandiger acht dan het volk? Hoe komt het toch dat hoogwaardigheidsbekleders besluiten vaak baseren op trots, koppigheid, woede, afgunst en eigen belang, verhuld onder een mantel van algemeen belang, fatsoen en rechtvaardigheid?

Foto Jan Versweyveld

De hoogtepunten van de avond waren voor mij de toespraak van Hans Kesting als Marcus Antonius (“Vrienden, Romeinen, landgenoten, leen mij uw oor”) en het wanhopige, hartverscheurende verdriet van Chris Nietveld als Cleopatra. Maar eigenlijk was het één lang hoogtepunt van zes uur. En het nagenieten duurt waarschijnlijk nog langer.

Toneelgroep Amsterdam speelde deze voorstelling voor het eerst in 2007. Dit weekend doen ze het voor de allerlaatste keer. Dus grijp je kans om deze unieke ervaring te ondergaan!

Regie: Ivo van Hove
Met o.a. Gijs Scholten van Aschat, Hans Kesting, Chris Nietvelt, Eelco Smits, Jani Goslinga, Maria Kraakman. Marieke Heebink, Hélène Devos.

Regisseur Robert Icke maakt bij Toneelgroep Amsterdam een eigentijdse, vrije bewerking van deze Griekse tragedie en vertaalt het verhaal naar het heden. De centrale vraag van deze versie is volgens mij: moet je altijd de waarheid willen kennen  of is het soms beter niet alles te weten?

Oedipus is de leider van het land. Hij is eigenwijs en arrogant. Dwingend naar zijn omgeving. Hij wil iets betekenen. Dingen veranderen. Verbeteren. En hij is geobsedeerd door de waarheid. Hij wil geen liegende politicus zijn.

Zijn vrouw Iokaste is ooit getrouwd geweest met een eerdere leider, Laios. Hij is op een onduidelijke manier om het leven gekomen. In de verkiezingstijd heeft Oedipus beloofd uit te zoeken wat er gebeurd is. Als een waarzegger hem vertelt dat hij zijn vader heeft vermoord en met zijn moeder naar bed is geweest, ervaart hij dat als onzin. Maar het blijft aan hem knagen en bovendien wil hij zich aan zijn belofte houden. Hij gaat dus op onderzoek.

Oedipus ontdekt dat het dodelijke slachtoffer dat viel bij het auto-ongeluk dat hij als jongeling veroorzaakte Laios moet zijn geweest. Iokaste vertelt dat ze met Laios een zoon heeft gekregen, die hij haar meteen na de geboorte heeft afgenomen. Zijn moeder onthult dat zij en zijn vader niet zijn biologische ouders zijn. Ze hebben hem gevonden op de plaats waar het kind van Iokaste en Laios blijkt te zijn achtergelaten. Iokaste en Laios zijn dus de ouders van Oedipus, waarmee de beweringen van de waarzegger toch waar zijn: Oedipus heeft zijn vader Laios gedood en met zijn moeder Iokaste geslapen. Iokaste en Oedipus kunnen deze waarheid niet onder ogen zien en zoals het een drama betaamt eindigt het stuk dramatisch.

Hans Kesting als Oedipus en Marieke Heebink als Iokaste spelen indringende hoofdrollen. Verder met Aus Greidanus jr., Frieda Pittoors, Hélène Devos, Fred Goessens, Violet Braeckman, Hugo Koolschijn, Harm Duco Schut,  Josha Stradowski.

24 juni 2016
Stadsschouwburg, Amsterdam

Veel films van Woody Allen zitten vol met tobberige types die zichzelf heel rationeel en verstandig vinden, maar intussen de domste dingen doen geleid door hun emoties en driften. Zo ook Husbands and Wives. Twee bevriende stellen hebben etentje. Een stel kondigt aan uit elkaar te gaan. Dat brengt alle vier ertoe na te denken over zichzelf en hun relatie: stop je of ga je door? Intussen worstelen ze met hun gevoelens, remmingen en neuroses. Daarbij verlicht Allen het navelstaren met grappen en oneliners in de traditie van Oscar Wilde en Groucho Marx

Regisseur Simon Stone maakte op het toneel een speelse bewerking van d film. ‘Woody Allen, maar dan in de vorm van Who’s Afraid of Virginia Woolf. De relatie als nachtmerrie, waar alleen maar mee te lachen valt – zolang het kan.’ De voorstelling heeft een hoog tempo. Scènes gaan snel en ingenieus in elkaar over. Ik vond het stuk geen komedie, maar er zit wel veel subtiele humor in.

Ramsey Nasr, Halina Reijn, Marieke Heebink en Aus Greidanus jr. stimuleren elkaar in de vier hoofdrollen met zichtbaar plezier tot fijn acteerwerk, waarbij Heebink er voor mij met haar luidruchtige, directe, enigszins hysterische personage bovenuit steekt. Hélène Devos en Robert de Hoog spelen alle bijrollen en moeten dus voortdurend van personage wisselen. Bij elkaar opgeteld vormen de diverse kleine personages ook hoofdrollen en ze dragen zeker bij aan het kijkgenot. Ik had een erg leuke avond!

9-12-15
Koninklijke Schouwburg, Den Haag

Onlangs woonde ik een openbare repetitie van dit stuk bij, maar dat gaf me nog geen beeld van hoe de voorstelling zou zijn. Uit wat ik er vooraf over gelezen had, leek het weer zo’n zwaar stuk te worden over een gezin van mislukte mensen die proberen om te gaan met de treurigheid van hun bestaan. Zwaar en treurig was het verhaal zeker, maar de regisseur had de nodige vrolijke en komische elementen toegevoegd. Daardoor werd het stuk wat lichter en tegelijk accentueerden de lichte flarden in mijn ogen de donkerte van het lot van de personages.

Amanda Wingfield is een vrouw die ooit hoge verwachtingen van haar leven had. Het is anders gelopen en nu leeft ze als alleenstaande moeder in niet al te florissante omstandigheden met haar twee volwassen kinderen. Ze projecteert haar hoop op geluk en succes nu op hen en bemoeit zich tot in de kleinste dingen met wat ze doen en hoe. Ik vind dat Chris Nietvelt haar opdringerigheid geweldig speelt: ze haalt het bloed onder je nagels vandaan.

Eelco Smits is Tom, de zoon. Hij werkt als magazijnbediende om het gezin van een inkomen te voorzien. Maar eigenlijk wil hij dichter worden. Hij wil niet, net als zijn vader, het gezin in de steek laten en blijft dus, terwijl hij steeds gefrustreerder raakt. Hij ontvlucht de bemoeizucht van zijn moeder zoveel mogelijk door elke avond naar de film te gaan. Uiteindelijk gaat hij er toch vandoor, maar ondanks alle ellende is hij te verknocht aan het gezin om zich echt los te maken.

Dan is er Laura, de dochter: een mooi, lief, onzeker, raadselachtig en kreupel meisje. Ze komt nauwelijks onder de mensen, doet niets en is eigenlijk altijd thuis. Hélène Devos laat haar worsteling overtuigend zien: ze wil wel door haar muren heen breken, maar weet niet hoe.

Op dringend verzoek van zijn moeder nodigt Tom een collega uit om te komen eten. Amanda draaft meteen helemaal door. Ze ziet de gast als een aanbidder van Laura en zijn bezoek als opmaat tot een huwelijk. Ook Jim (Harm Duco Smit) is door het leven teleurgesteld. Maar niet ontmoedigd! Hij is aardig voor Laura en geeft haar wat zelfvertrouwen. Van een huwelijk komt het natuurlijk niet.

Het was een voorstelling die mij al snel te pakken had. Mede door het goede acteren. En gelukkig was er af en toe een sprankje licht in de duisternis.

17-6-2015
Stadsschouwburg Amsterdam

Opnieuw smolt Toneelgroep Amsterdam drie Shakespeare-stukken samen tot één geheel. Na het spectaculaire Romeinse Tragedies was Kings of War misschien wat minder spectaculair, maar net zo enerverend. Het ging dit keer over drie Engelse koningen die elk hun eigen oorlog voerden.

Wat een taaltovenaar is Shakespeare toch! Vierenhalf uur een onafgebroken stroom woorden, woorden, woorden waarbij elk woord sprankelt of spartelt: het was vierenhalf uur boeiend. Het stuk beschrijft hoe dun de menselijke buitenkant van beschaving, deugd, naastenliefde, vroomheid en goede bedoelingen is. En hoe sterk de onderliggende driften als als roem, eer, lust en macht zijn.

Er was weer een fraai decor met vernuftige technische pracht en praal. Er was levende muziek door een wonderlijke combinatie van enkele blazers en een opera-achtige zanger. Acteurs als Hugo Koolschijn, Bart Slegers en Robert de Hoog speelden diverse grote en minder grote bijrollen. Chris Nietvelt, Janni Goslinga en Hélène Devos verzorgden prachtige vrouwenrollen. En tot mijn verrassing was er ook een kleine rol voor Kitty Courbois. Maar de hoofdpersonages waren natuurlijk de drie koningen.

Ramsey Nasr speelde Henry V als een denker die worstelt met zijn verantwoordelijkheden. En die vertederend onbeholpen is als hij een vrouw probeert te versieren. Zijn oorlog voert hij tegen Frankrijk.

Eelco Smits is Henry VI: te jong om koning te zijn, een angsthaas die geen daden durft te stellen en geen besluiten durft te nemen. Zijn oorlog strijdt hij met zichzelf: hij wil wel een goede leider zijn, maar hij kan het niet.

Hans Kesting speelt een glansrol als Richard III: de grootste schurk aller tijden, afstotelijk van lichaam en geest. Zonder enige scrupule en met satanisch genoegen ruimt hij iedereen uit de weg die tussen hem en zijn doelen staat. Zijn oorlog gaat dus tegen zijn omgeving, waar altijd de kans bestaat op verraad. Want aan de top is het een slangenkuil die bol staat van complotten en moorden.

Ik zat op een meter afstand van het podium. Als de acteurs bij mij in de buurt kwamen, kon ik van heel dichtbij zien hoe ze zich zeer geconcentreerd overgaven aan hun rollen. Mooi om te zien; het is een bijzonder vak.

Na het schrijven van deze ‘recensie’ resteert er een kort nachtje, maar dat was de voorstelling zeker waard!

8-5-2015
Stadsschouwburg Amsterdam

Vanavond ging ik weer eens naar Amsterdam voor een reprise van een veelgeprezen stuk van TGA. Dit keer ging het om Othello. Een stuk van Shakespeare betekent opletten geblazen: elk woord verdient aandacht. Maar de acteurs zorgden er wel voor dat mijn aandacht niet verslapte.

Roeland Fernhout speelt meesterlijk de super-intrigant Jago. Subtiel plant hij bij Othello een zaadje twijfel aan zijn Desdemona: “Ik heb geen enkel bewijs en waarschijnlijk vergis ik me, dus besteed hier vooral geen aandacht aan, maar zou het kunnen dat het lijkt of ze ontrouw is?” Jago bespeelt iedereen om zijn doel te bereiken. Met veel zorg kweekt hij het zaadje twijfel op tot een enorme jaloezie.
Hans Kesting is Othello. Je krijgt haast medelijden met hem als je ziet hoe zijn verstand en zijn liefde worden overwoekerd door een alles vernietigende woede.
Hélène Devos kende ik tot nu toe van diverse kleinere rollen. Vanavond speelde ze een hoofdrol als Desdemona. Ze was breekbaar als altijd, maar nu tegelijk ook heel krachtig. Ze is de onschuld zelve en gaat ten onder aan valse beschuldigingen. Haar onmacht wordt prachtig gespeeld.

Het stuk mondt uit in een onvermijdelijke, huiveringwekkend mooie apotheose waarin Devos, Kesting en Janni Goslinga (als Emilia, de vrouw van Jago, die zijn intriges eindelijk doorziet) voor intens vuurwerk zorgen.

Kortom: het was het retourtje Den Haag – Amsterdam weer waard. Dit is mijn mening en daar zult u het mee moeten doen.