koninklijke schouwburg

All posts tagged koninklijke schouwburg

4-12-14
Koninklijke Schouwburg, Den Haag

Na ruim twee theaterloze weken (het leek wel een eeuwigheid) had ik veel zin in ‘Blauwdruk voor een nog beter leven’ van het Nationale Toneel. En nu heb ik veel zin om weer eens een doorwrochte, intellectuele analyse te geven van hoe ik de voorstelling heb ervaren 😉

Het stuk gaat over Otto, een schilder, en Leo, een regisseur. Ze beginnen als idealistische, compromisloze kunstenaars maar raken allebei verzeild in een worsteling tussen leven voor de kunst en leven van de kunst. Tussen “Kunst moet vragen stellen. Kunst moet ontwrichten. Als het leuk is, heb je het niet goed begrepen” en “De moderne kunstenaar is een ondernemer”.

Verder is er Ernst, broer van Leo en een gladde geslaagde zakenman. Hij lijkt aanvankelijk een oppervlakkige patser, maar is uiteindelijk misschien wel de meest principiële van de drie mannen. De moeder van Ernst en Leo is tegelijk wereldvreemd en allesbegrijpend.

Al deze personages worden met elkaar verbonden door Hilde, een vrouw die steeds wanhopiger zoekt naar wat ze met haar leven wil. Eerst kiest ze voor een groots en meeslepend bestaan met de armlastige Otto. Maar ze blijkt niet zo avontuurlijk als ze zou willen en als Leo succes begint te krijgen, verlaat ze Otto voor hem. Het succes van Leo duurt niet lang en haar behoefte aan de zekerheid en het comfort van een normaal, rustig bestaan brengt haar tot een huwelijk met Ernst. Al die stappen helpen haar helaas niet haar wezenlijke doel te bereiken: “Ik wil alleen maar eventjes niet ongelukkig zijn!”

Dit klinkt allemaal behoorlijk zwaar er ernstig, maar het stuk is lichtvoetig en bevat veel humor.

De tekst van Ilja Leonard Pfeijffer is op het eerste gezicht, net als het decor, vrij grof in elkaar getimmerd. Maar als je beter kijkt, zitten beide ingenieus in elkaar en verandert de constructie steeds een beetje. De dialogen deden mij vaak aan Oscar Wilde denken: snel en vol geestige oneliners.

Van de acteurs vond ik Matteo van der Grijn als Otto het minst overtuigend. Misschien kwam dat door zijn vrij eendimensionale personage, waar relatief weinig van te maken viel.
Betty Schuurman als de oermoeder en Vincent Linthorst als Ernst zorgden voor de nodige komische noten, waarbij Linthorst in zijn slotmonoloog ook met een serieuze tekst sterk was.
De beste twee vond ik Jeroen Spitzenberger als Leo, die als een moderne Ikaros vanuit het niets tot grote hoogte stijgt om vervolgens weer snel in het niets te verdwijnen, en de prachtige Anniek Pheifer die als Hilde haar wanhoop en treurigheid steeds minder kan verbergen en daardoor steeds voelbaarder maakt.

Na deze mooie theateravond heb ik nu al weer zin in mijn volgende voorstelling!

25-10-14
Koninklijke Schouwburg, Den Haag

Laat ik beginnen met een ontboezeming. Ik ben geen zus. Van niemand. En ik heb dus geen ervaring met problematiek tussen zussen. Misschien is dat een reden waarom Een Goed Nest mij niet zo kon bekoren. In dit stuk, gebaseerd op een boek van Tessa de Loo, spelen Anneke Blok en Henriëtte Tol twee zussen die grote schoonmaak houden in hun onderlinge relatie door wat kleine en grote vuiltjes uit het verleden weg te poetsen.

In mooie toneelstukken ga je zo op dat je vergeet dat je publiek bent en dat wat op het podium gebeurt van a tot z ingestudeerd is. In dit geval vergat ik dit niet. Ik voelde me voortdurend een toeschouwer op afstand. Bijna alles op het toneel kwam bedacht en geconstrueerd op mij over: het drama, de emoties, de strijd, de grapjes. Dat de avond toch nog enigszins de moeite waard was, was te danken aan het spel van de beide actrices.

16-10-14
Koninklijke Schouwburg, Den Haag

Tientallen scholieren in de foyer, dat deed mij het ergste vrezen. En inderdaad: de eerste vijf minuten was er veel gegiechel en gegiebel in de zaal. Maar toen deed de magie van theater z’n werk. Hoewel het geen licht verteerbaar stuk was, werden de kindertjes vrij stil. Alleen een (geklede) vrijscène en een naakte man zorgden nog voor wat puberaal rumoer.

Phaedra is een Griekse tragedie. Die gaan vaak over noodlot en onvermijdelijkheid. Zo ook Phaedra. Terwijl zij niet weet of haar man leeft of dood is, doet ze dingen die ze niet wil maar door drift gedreven toch moet doen en waarover ze zich schaamt. Dit leidt tot ontucht en overspel, jaloezie en wraak, verraad en dood.

Uitvoeringen van Griekse tragedies zijn vaak erg dramatisch: veel geschreeuw en gejammer. Deze bewerking van Hugo Claus is vrij ingetogen en zelfs poëtisch. Hierdoor was het, hoewel het onderwerp zwaar en somber blijft, geen zware, sombere voorstelling.

Ik vond niet alle rollen even sterk. Hein van der Heijden (Theseus) kwam op mij wat vlak over. Marlies Heuer (Oenone) speelde dienstbaar. Jan-Paul Buijs als Hyppolitus was goed. Maar de voorstelling werd volledig gedragen door Wendell Jaspers als Phaedra, met wat mij betreft een mooie balans tussen liefde, lust, egoïsme en spijt.

1-10-14
Koninklijke Schouwburg, Den Haag

In een matig gevulde schouwburg zag ik vanavond Vuurvrouwen van het Ro Theater. Een voorstelling over Ulrike Meinhof en Jeanne d’Arc, twee vrouwen die vurig en onvoorwaardelijk de staat en het systeem bevechten in de absolute overtuiging dat dit onvermijdelijk is in de strijd voor vrijheid. Ze doen wat ze denken te moeten doen omdat dit volgens hen het goede is.

Fania Sorel speelt de hoofdrol als Ulrike. Dat doet ze indrukwekkend. Anderhalf uur lang zie je in haar gezicht en in haar ogen tegelijk zekerheid en twijfel, in de zaal voel je haar passie en emotie.

De vormgeving van de voorstelling is vrij sober maar heel sprekend. Maartje Teussink verzorgt de muzikale ondersteuning. Ik vind haar altijd wat ongrijpbaar en haar muziek intrigerend. Het mysterieuze van haar persoonlijkheid wordt dit keer nog versterkt doordat ze van top tot teen spierwit is. Soms is haar muziek heel nadrukkelijk aanwezig en soms is het een gehoordecor dat pas opvalt als het er even niet is. Ik vond het een mooie toegevoegde waarde aan de voorstelling.

Het was interessant om te ervaren dat je het niet eens kan zijn met de keuzes en de acties van Ulrike, maar toch begrip en zelfs bewondering kan hebben voor haar beweegredenen.

Een zinnetje om te herkauwen: “Denken is twijfelen.”

10-6-14
Koninklijke Schouwburg, Den Haag

Hilarische treurigheid in #DeEntertainer van @tgAmsterdam in de @KSDenHaag

De Entertainer van Toneelgroep Amsterdam was een waardige afsluiting van mijn theaterseizoen. Het stuk vertelde een verhaal dat zo wrang en treurig was dat het af en toe erg komisch werd. Het stuk gaat over drie generaties theaterartiesten die spelen in tweederangs amusement in derderangs theaters. Meer was het niet, meer is het niet en meer zal het niet worden. Niet alleen hun carrières zijn mislukt, maar ook hun levens. En die van de vrouwen die er een rol in spelen.

De spil in het verhaal is Archie Rice (Gijs Scholten van Aschat). Hij en zijn familie gaan allemaal op hun eigen manier om met hun desillusies en vervlogen dromen. Zijn vader Billy (Fred Goessens) wentelt zich in nostalgie en wrok. Archie zelf blijft zonder enige scrupule artistiek succes najagen (“Ik doe alles voor de show”). Zijn vrouw Phoebe (Janni Goslinga) klampt zich wanhopig vast aan haar beeld dat het gezin warm en liefdevol is. Zoon Frank (Alwin Pulinckx) heeft geen enkele illusie meer en accepteert dat er niets anders op zit dan zijn vader te begeleiden op weg naar de volgende mislukking. En dochter Jean (Mariana Aparicio Torres) leek haar milieu te kunnen ontvluchten maar kiest er toch voor terug te keren. Ze ziet scherp wat dit onvermijdelijk voor haar betekent maar verzucht: “Er moet toch iets te hópen zijn?”

Treurige mensen met treurige levens dus. En ook hun gesprekken zijn treurig: onder invloed van te weinig sociale vaardigheden en te veel alcohol schieten de bittere waarheden over en weer. De gesprekken zijn erg treffend en soms komisch. En toen Archie op het podium een serie verschrikkelijk foute grappen maakte, of bij een uitvaart stond te stuntelen met zijn koffie en zijn koekje vond ik het hilarisch en liepen de tranen van het lachen over mijn gezicht. Gijs Scholten van Aschat was dus (weer eens) geweldig, maar ook de andere acteurs speelden erg goed.

31-5-14
Koninklijke Schouwburg, Den Haag

Dinner with Dad van het @ZuidelijkToneel in de @KDenHaag: schurende vader-zoon-relatie met lasagne

In het intieme Paradijs zag ik vanavond een allesbehalve paradijselijk Dinner with Dad van het Zuidelijk Toneel.
Een vader heeft bedacht dat het goed is voor de band met zijn zoon om samen te koken; daarom bereiden ze een driegangenmenu. Ik meende in de voorstelling drie lagen te bespeuren.
– De oppervlakkigste laag was die van de vlotte babbels van de vader: kooktipje hier, grapje daar.
– Maar daaronder ging het over de pieken en dalen in de relatie van de vader met zijn zoon en die met zijn eigen vader: soms nam één van hen afstand, soms zocht iemand toenadering.
– En volgens mij ging het in de kern over de relaties tussen vaders en zonen in het algemeen (wat moet je doen om een goede vader te zijn voor je kinderen?) en over de relaties en conflicten tussen generaties die elk tevergeefs zochten naar idealen, zingeving en geluk.

De voorstelling zat kunstig in elkaar. De acteurs schakelden steeds soepel tussen de verschillende lagen. Ze zochten ook nadrukkelijk contact met het publiek. De voorstelling stelde pijnlijke vragen en gaf soms nog pijnlijker antwoorden.

Als er gekookt is, moet er ook gegeten worden. Na afloop serveerden de acteurs hun menu aan het publiek. Ze waren wat uitgeschoten met het zout …

In gesprekken tijdens het eten en daarna aan de bar merkten we dat we allemaal iets anders uit de voorstelling hadden gehaald. Dat komt onder meer doordat iedereen zijn eigen ervaringen heeft als kind en sommigen ook als ouder. Ik vind het zelf altijd wel interessant als kunst niet eenduidig is, zolang het maar niet volslagen onbegrijpelijk wordt. Dat laatste was wat mij betreft zeker niet het geval, dus het was voor mij een geslaagde theateravond in leuk gezelschap.

24-5-14
Koninklijke Schouwburg, Den Haag

Bravo! Gejaagd Door De Wind met @Anna_Drijver en @Nasrdin_Dchar in de @KSDenHaag was een topvoorstelling!

Iedereen kent natuurlijk Gejaagd Door De Wind: het verhaal van Scarlett O’Hara, haar haat-liefde-verhouding met Rhet Buttler, de rampspoed die haar telkens weer treft en haar manische overlevingsdrift waarmee ze telkens weer overeind krabbelt. De film met Vivien Leigh en Clarke Gable is wereldberoemd. Vanavond zag ik een speelse, vrijmoedige, wervelende toneelbewerking met natuurlijk dramatiek, maar ook met heerlijke muziek, subtiele humor en fraaie kostuums. En tussen dit alles door kregen we haast ongemerkt een behartigenswaardige boodschap mee over discriminatie en vrijheid.

De cast die soepel acteerde, musiceerde en zong was fantastisch. Nasrdin Dchar was nog fantastischer als een zeer overtuigende Rhett. En het fantastischt van allemaal was de prachtige Anna Drijver. Haar Scarlett schoot voortdurend heen en weer tussen eigenschappen als dapper, eigenzinnig, manipulatief, kordaat, egoïstisch, bang, wispelturig, eenzaam. Vroeg of laat stoot ze iedereen van zich af die het goed met haar voor heeft. Maar wat haar ook overkomt: morgen wordt het beter! Ik kan me alleen moeilijk voorstellen hoe deze voorstelling nog beter kan worden. Ik heb van begin tot eind genoten.

Je mag niet discrimineren en al helemaal niet na het zien van deze voorstelling, maar ik vond het erg lastig om de gedachte te onderdrukken dal alle ouderen die niet in staat zijn op een sociale manier met hun gehoorapparaat om te gaan voor de rest van hun leven de toegang tot alle theaters te ontzeggen, dit om te voorkomen dat een volle zaal meer dan een half uur last heeft van zeer storende piepjes.

21-5-14
Koninklijke Schouwburg, Den Haag

Shakespeare was een schrijfwonder: zowel kwaliteit als kwantiteit waren en zijn ongekend.
Hamlet is misschien wel zijn bekendste werk.
Toneelgroep Amsterdam vind ik al jarenlang van eenzame klasse.
Tom Lanoye is enorm taalvaardig en heeft al eerder Shakespreare-stukken bewerkt.
Ik las lovende recensies en publieksreacties.
Mijn verwachtingen van Hamlet vs. Hamlet waren dus hooggespannen. Wat kwam daarvan terecht?

Zoals gebruikelijk bij Shakespeare was er weer heel veel tekst. Opletten geblazen dus, want in elke zin kan een mooie formulering, een originele beeldspraak of een spitsvondige wending zitten.
De voorstelling was een gezamenlijk product van TGA en het Vlaamse gezelschap Toneelhuis. Dat betekende dat er veel Vlaams te horen was, wat ik vaak fijn vind om naar te luisteren.
Hamlet is een duister verhaal over droom vs. waan, principes vs. overleven. De aankleding maakte het allemaal nog donkerder: een grauw decor, zwarte kostuums, weinig licht.
Interessant hoe Lanoye het oorspronkelijke stuk met veel respect veranderde en tegelijk de vrijheid nam om in zijn bewerking de tekst grondig op te frissen en te voorzien van actuele grappen en verwijzingen.
De acteurs speelden erg goed, o.a. Abke Haring (een vrouw in de rol van Hamlet!), Chris Nietveld, Katelijne Damen en Eelco Smits.

Waar ik dit seizoen enkele overrompelende stukken van TGA zag, werd dit keer de muur tussen podium en zaal voor mij niet doorbroken. Ik voelde me toeschouwer, maar onderging de voorstelling niet.

Wat is uiteindelijk mijn conclusie, dat is de vraag.
Mijn antwoord is: ik vond het een knappe voorstelling en ben blij dat ik erbij was. Al is het maar omdat je Hamlet eens in de zoveel jaar moet zien en mijn laatste keer was al zo lang geleden dat ik me er weinig meer van herinner.

7-5-14
Koninklijke Schouwburg, Den Haag

Wow! Wat was @wendesnijders waanzinnig! @KSDenHaag

Is het mogelijk om anderhalf uur geen adem te halen? In elk geval heb ik zo gebiologeerd zitten kijken en luisteren naar Wende Snijders dat ik me geen enkele ademhaling kan herinneren.

Wende zoekt altijd naar nieuwe wegen. Soms door heel ander repertoire te kiezen. Soms door met hetzelfde materiaal iets heel anders te doen. De meeste van de nummers die ze vanavond speelde, zag en hoorde ik een jaar geleden tijdens haar clubtour op een poppodium. De theaterversie is totaal anders.

Door de drie muzikanten die stuk voor stuk diverse instrumenten bespelen en elke song een eigen kleur geven, door omineuze geluidsfragmenten, door een industrieel-technisch decor, door een bijzondere lichtshow en nog bijzonderder projecties, transformeerde een ‘gewoon’ popconcert tot een boeiende theatrale ervaring. Maar vooral door Wende was ‘Last Resistance’ een unieke belevenis.

Wende is een vrouw vol contrasten. Kwetsbaar en ongenaakbaar, duister en licht, charmant en dreigend, open en afstandelijk, lieflijk en gevaarlijk, expressief en in zichzelf gekeerd. Haar flonkerende ogen, sprekende gezicht, afgetrainde en soepele lijf en haar hele verschijning stralen een haast dierlijke oerkracht en tegelijk verfijnde klasse en stijl uit. Het lijkt alsof een intense drift haar dwingt om te doen wat ze doet en te maken wat ze maakt en dat doet ze mooi.

Waar het over ging? Geen idee. Ik heb nauwelijks een woord van wat ze zong gehoord. Ik heb me laten meevoeren door de draaikolk van prikkels voor bijna alle zintuigen die Wende creëerde. Het was indrukwekkend. Het was intrigerend. Het was hypnotiserend. Het was bijna hallucinerend. Het was overweldigend. Het was adembenemend. Het was GEWELDIG!

19-4-14
Koninklijke Schouwburg, Den Haag

Vanavond heb ik gesmuld van De Storm door het Nationale Toneel, een soms donker en soms vrolijk sprookje van Shakespeare met geesten en tovenarij, over machtswellust, verraad, vergeving en liefde:
– van de fantasievolle enscenering: decor, kostuums, tekstuele grapjes, spel;
– van de altijd weer smakelijke woordenstroom van Shakespeare;
– van Mark Rietman, die mij niet altijd als ik hem zag kon bekoren maar die nu een onweerstaanbare Prospero neerzette;
– van de heerlijke fee Anniek Pheifer op rolschaatsen;
– van het jonge liefdeskoppel Hannah Hoekstra en Reinout Scholten van Aschat;
– van de andere acteurs, van wie er niet één tekortschoot;
– van de éénmansband die zorgde voor alle muzikale effecten.
Van zulke smulpartijen krijg je zin in meer!