Marieke Heebink

All posts tagged Marieke Heebink

15 juni 2018
Koninklijk Theater Carré

Wow! Wat een bijzondere, indrukwekkende, meeslepende theaterervaring. Zes uur lang acteergeweld en veel meer. Zo veel geweldige acteurs zie je zelden op één podium.

Het publiek kan tijdens de voorstelling vrij rondlopen in de zaal en op het podium. Daar kan je ook een plekje zoeken om bovenop het spel te zitten. De grime vindt plaats op het podium en daar zijn ook hapjes en drankjes te koop. De ombouw van het decor tussen de verschillende scènes gebeurt met open doek. Te midden van al die bedrijvigheid acteren de acteurs. Het klinkt misschien erg rommelig, maar het is allemaal erg organisch en vanzelfsprekend, het is zeker niet storend. En het is volgens mij behoorlijk uniek.

Romeinse Tragedies bestaat uit drie stukken van Shakespeare over drie Romeinse helden: Coriolanus, Julius Caesar en Marcus Antonius. Ze overleven alle drie hun eigen stuk niet en er vallen nog wel meer doden; het zijn dus met recht tragedies.

Shakespeare betekent: prachtige, sprankelende taal. Over grote, tijdloze thema’s als liefde en dood, trouw en verraad, waarheid en bedrog. Maar ook meer specifieke onderwerpen die in onze tijd heel actueel zijn. Kan je belangrijke besluiten beter laten nemen door de democratische meerderheid van het volk, dat wispelturig is en zich makkelijk laat bespelen en (mis)leiden, of door een verstandige elite die zichzelf verstandiger acht dan het volk? Hoe komt het toch dat hoogwaardigheidsbekleders besluiten vaak baseren op trots, koppigheid, woede, afgunst en eigen belang, verhuld onder een mantel van algemeen belang, fatsoen en rechtvaardigheid?

Foto Jan Versweyveld

De hoogtepunten van de avond waren voor mij de toespraak van Hans Kesting als Marcus Antonius (“Vrienden, Romeinen, landgenoten, leen mij uw oor”) en het wanhopige, hartverscheurende verdriet van Chris Nietveld als Cleopatra. Maar eigenlijk was het één lang hoogtepunt van zes uur. En het nagenieten duurt waarschijnlijk nog langer.

Toneelgroep Amsterdam speelde deze voorstelling voor het eerst in 2007. Dit weekend doen ze het voor de allerlaatste keer. Dus grijp je kans om deze unieke ervaring te ondergaan!

Regie: Ivo van Hove
Met o.a. Gijs Scholten van Aschat, Hans Kesting, Chris Nietvelt, Eelco Smits, Jani Goslinga, Maria Kraakman. Marieke Heebink, Hélène Devos.

Regisseur Robert Icke maakt bij Toneelgroep Amsterdam een eigentijdse, vrije bewerking van deze Griekse tragedie en vertaalt het verhaal naar het heden. De centrale vraag van deze versie is volgens mij: moet je altijd de waarheid willen kennen  of is het soms beter niet alles te weten?

Oedipus is de leider van het land. Hij is eigenwijs en arrogant. Dwingend naar zijn omgeving. Hij wil iets betekenen. Dingen veranderen. Verbeteren. En hij is geobsedeerd door de waarheid. Hij wil geen liegende politicus zijn.

Zijn vrouw Iokaste is ooit getrouwd geweest met een eerdere leider, Laios. Hij is op een onduidelijke manier om het leven gekomen. In de verkiezingstijd heeft Oedipus beloofd uit te zoeken wat er gebeurd is. Als een waarzegger hem vertelt dat hij zijn vader heeft vermoord en met zijn moeder naar bed is geweest, ervaart hij dat als onzin. Maar het blijft aan hem knagen en bovendien wil hij zich aan zijn belofte houden. Hij gaat dus op onderzoek.

Oedipus ontdekt dat het dodelijke slachtoffer dat viel bij het auto-ongeluk dat hij als jongeling veroorzaakte Laios moet zijn geweest. Iokaste vertelt dat ze met Laios een zoon heeft gekregen, die hij haar meteen na de geboorte heeft afgenomen. Zijn moeder onthult dat zij en zijn vader niet zijn biologische ouders zijn. Ze hebben hem gevonden op de plaats waar het kind van Iokaste en Laios blijkt te zijn achtergelaten. Iokaste en Laios zijn dus de ouders van Oedipus, waarmee de beweringen van de waarzegger toch waar zijn: Oedipus heeft zijn vader Laios gedood en met zijn moeder Iokaste geslapen. Iokaste en Oedipus kunnen deze waarheid niet onder ogen zien en zoals het een drama betaamt eindigt het stuk dramatisch.

Hans Kesting als Oedipus en Marieke Heebink als Iokaste spelen indringende hoofdrollen. Verder met Aus Greidanus jr., Frieda Pittoors, Hélène Devos, Fred Goessens, Violet Braeckman, Hugo Koolschijn, Harm Duco Schut,  Josha Stradowski.

19 augustus 2016
Stadsschouwburg, Amsterdam

Mijn culturele leven en mijn blog hebben een poosje stilgelegen als gevolg van wat medische verwikkelingen. Vanavond kon ik gelukkig de draad weer oppakken. Het ging nog bijna mis omdat er iets aan de hand was met de trams. Mijn tram hield er halverwege mee op en daarna kwamen er alleen lege trams met het opschrift “Niet instappen”. Ik durfde niet langer te wachten en nam voor het eerst in mijn leven een Amsterdamse taxi. In strijd met mijn vooroordelen trof ik een keurige, beschaafde chauffeur die me keurig op tijd op het Leidseplein afleverde.

Na ruim een jaar zag ik voor de tweede keer de Medea van TGA. Ze spelen niet de klassieke versie van Euripides, maar een compleet nieuw geschreven versie. Natuurlijk is die wel gebaseerd op het origineel. Marieke Heebink speelt Anna, een vrouw die in de war is. Ze is opgenomen geweest en probeert haar oude leven weer terug te krijgen. Maar haar man heeft een nieuwe partner en de voogdij over hun kinderen, en haar baan is ze kwijt. Ze kan dat allemaal niet accepteren en voelt zich door alles en iedereen uitgesloten. Ze houdt krampachtig vast aan haar eigen werkelijkheid en is teleurgesteld, boos en bitter omdat haar omgeving een heel andere werkelijkheid heeft. Het knappe van het stuk vind ik dat je als toeschouwer zowaar enig begrip kunt opbrengen voor haar uiteindelijke wanhoopsdaad, die toch eigenlijk per definitie onbegrijpelijk is. Dat einde is trouwens heel mooi vormgegeven.

Toen ik het stuk de eerste keer zag, vond ik het erg beklemmend. Dat was nu minder, doordat ik het verhaal al kende. Maar ook dit keer voelde ik de beklemming en de emotie in de zaal. Wat de tweede keer niet anders was, is dat ik opnieuw zeer onder de indruk was van Heebink. Wat acteert zij in deze rol geweldig! Dat zie je op het toneel en nog indringender op het enorme scherm waarop haar gezicht af en toe in close up wordt geprojecteerd. Ze heeft voor deze rol de Theo d’Or gekregen en naar mijn bescheiden mening is dat volkomen terecht.

Ik probeer naar voorstellingen van TGA in de SSBA altijd op vrijdag te gaan omdat er dan altijd een nagesprek is met enkele acteurs. Dat vind ik meestal interessant. Dit keer ging het over hoe het is om als acteur in een zo dramatisch stuk te spelen. Hoe lang duurt het na afloop voordat je alle emoties hebt losgelaten? Verder bleek dat er nog nauwelijks tekst was toen de repetities begonnen. Het stuk is tijdens de repetities ontstaan. Dat lijkt me een bijzonder proces om mee te maken. En het gesprek ging over de interpretatie vaan het verhaal. Neemt Anna wraak op haar man, op haar omgeving? Zijn de gebeurtenissen onvermijdelijk?

Ik ben blij dat ik weer naar het theater kan en dit was een zeer geslaagde terugkeer.

24 juni 2016
Stadsschouwburg, Amsterdam

Veel films van Woody Allen zitten vol met tobberige types die zichzelf heel rationeel en verstandig vinden, maar intussen de domste dingen doen geleid door hun emoties en driften. Zo ook Husbands and Wives. Twee bevriende stellen hebben etentje. Een stel kondigt aan uit elkaar te gaan. Dat brengt alle vier ertoe na te denken over zichzelf en hun relatie: stop je of ga je door? Intussen worstelen ze met hun gevoelens, remmingen en neuroses. Daarbij verlicht Allen het navelstaren met grappen en oneliners in de traditie van Oscar Wilde en Groucho Marx

Regisseur Simon Stone maakte op het toneel een speelse bewerking van d film. ‘Woody Allen, maar dan in de vorm van Who’s Afraid of Virginia Woolf. De relatie als nachtmerrie, waar alleen maar mee te lachen valt – zolang het kan.’ De voorstelling heeft een hoog tempo. Scènes gaan snel en ingenieus in elkaar over. Ik vond het stuk geen komedie, maar er zit wel veel subtiele humor in.

Ramsey Nasr, Halina Reijn, Marieke Heebink en Aus Greidanus jr. stimuleren elkaar in de vier hoofdrollen met zichtbaar plezier tot fijn acteerwerk, waarbij Heebink er voor mij met haar luidruchtige, directe, enigszins hysterische personage bovenuit steekt. Hélène Devos en Robert de Hoog spelen alle bijrollen en moeten dus voortdurend van personage wisselen. Bij elkaar opgeteld vormen de diverse kleine personages ook hoofdrollen en ze dragen zeker bij aan het kijkgenot. Ik had een erg leuke avond!

14-1-15
Koninklijke Schouwburg

Goh, wat kan toneel indrukwekkend zijn!

Het verhaal van de oude Griekse tragedie Medea kan je in één zin samenvatten: een vrouw wordt verlaten door haar man en uit woede, wraak, pijn, verdriet, onmacht doodt ze hun kinderen. Het stuk wordt interessant door de vraag hoe ze tot deze afschuwelijke daad kan komen.

Toneelgroep Amsterdam maakte een angstaanjagende en tegelijk ontroerende moderne bewerking die zich afspeelt in het heden. Volgens mij was er niemand in de zaal die niet geraakt werd, en sommigen waren zelfs behoorlijk ontdaan. Na afloop werd er veel nagepraat en geïnterpreteerd. In mijn groepje waren er zeer uiteenlopende visies op het stuk en op de motieven en verantwoordelijkheid van Medea.

In mijn beleving was Medea in deze uitvoering een vrouw die haar greep op de realiteit kwijt is en allengss ook minder vat heeft op zichzelf. Een gedwongen opname heeft niet echt geholpen. Hoe hard ze ook roept “Ik ben OK”, ze glijdt steeds verder af in haar wanen en haar gekte. Marieke Heebink speelde haar zo weergaloos overtuigend dat die wanen een zekere logica kregen en ik een beetje kon begrijpen dat haar op voorhand onbegrijpelijke wanhoopsdaad onvermijdelijk was.

We waren het erover eens dat we allemaal nog wel even tijd nodig hebben om deze toneelervaring te verwerken. Misschien helpt het schrijven van dit bericht bij het verwerkingsproces …

Een prachtige voorstelling: dat is mijn mening en daar zult u het mee moeten doen.

4-1-14
Stadsschouwburg, Amsterdam

Dubbelvoorstelling #NaderepetitiePersona van @TGAmsterdam was in diverse opzichten indrukwekkend.

Na de repetitie / Persona was de moeite van de reis naar Amsterdam meer dan waard! Het is een toneelvoorstelling waarin Toneelgroep Amsterdam twee stukken van Ingmar Bergman combineert. Cultureel Amsterdam had zich nog niet losgemaakt van de feestdagen, want de zaal zat slechts halfvol. Zonde!

Na de repetitie gaat over de verhouding (zowel professioneel als persoonlijk) tussen een regisseur en twee actrices. Persona gaat over een actrice die geestelijk in de war is. Maar beide stukken gaan over veel meer. Ik vind het lastig dat allemaal goed te omschrijven, dus ik doe het associatief in steekwoorden: acteren op het toneel en een rol spelen in het echte leven, jeugd en verval, verlangen en verlies, lichamelijke en geestelijke kwetsbaarheid. Eigenlijk doet het er niet toe waar het over ging, want het acteerwerk was indrukwekkend goed.

In Na de repetitie was Gijs Scholten van Aschat de regisseur. Wat kan ik nog over hem zeggen? Ik kan me niet herinneren dat ik hem ooit in een slechte rol gezien heb. Eén van de actrices was Marieke Heebink. Onlangs in Romeinse Tragedies vond ik haar spel niet bijzonder, maar vandaag zeker wel. De tweede actrice was Karina Smulders; zij deed niet voor de beide anderen onder.

In Persona was Marieke Heebink opnieuw een actrice, dit keer een vrouw die met zichzelf en haar herinneringen in de knoop zit en niet meer praat. Ze wordt eerst opgenomen in een kliniek en daarna naar een verlaten vakantiehuisje gestuurd om verzorgd door een verpleegster te herstellen. Karina Smulders speelt de verpleegster en die rol was het hoogtepunt van de voorstelling. Ze acteerde zo krachtig en prachtig dat de hele zaal doodstil was. En dat terwijl ze een uur lang als enige aan het woord was. Een schoolvoorbeeld van de magie van acteren. Erg indrukwekkend!

Ook de vormgeving van Persona was indrukwekkend. Terwijl Na de repetitie speelde in een concreet, kaal repetitielokaal, was het decor van Persona abstracter, gestileerder en spectaculairder. Het vakantiehuisje bevond zich op een eiland en zowaar veranderde de speelvloer ineens in een waterpartij met een eiland erin. Een flinke regenbui, mistbanken en een waterballet zorgden voor fraaie beelden.

De geweldige acteerprestaties maakten van Na de repetitie / Persona een ervaring die ik niet snel zal vergeten.

22-12-13
Stadsschouwburg, Amsterdam

Romeinse Tragedies van Toneelgroep Amsterdam was een adembenemende voorstelling. Drie stukken van Shakespeare samengevoegd tot één onvergetelijke toneelervaring van zes uur.

Zoals gewoonlijk in veel stukken over de Romeinse oudheid ging et drie keer over de politieke en militaire elites die denken de waarheid en het absolute morele gelijk te hebben maar intussen elkaar en hun land te gronde richten. Verder was deze uitvoering allesbehalve gewoon.

Slagwerkers zorgen voor subtiele geluidseffecten als ondersteuning en voor donderend oorlogslawaai. Bij dat laatste werden ze ook nog ondersteund door stroboscopische lichteffecten. De grenzen tussen toneel, zaal, coulissen en foyers was vaag. De acteurs gingen soms de zaal in. De make-up vond plaats op het podium. Het publiek was welkom om banken en zitjes op het toneel, waar je bijna deel uitmaakte van een scène. Tijdens de voorstelling (er was zes uur lang geen pauze) kon je op het podium iets te eten en te drinken halen. Overal stonden grote beeldschermen, dus waar je ook zat, je kon het goed zien. Zelf zat ik toch het liefst in de zaal, omdat je daar het meeste direct kon zien en de beeldschermen het minst nodig had. Tot zover de ongewone vorm.

Buitengewoon waren ook sommige acteerprestaties. Het eerste stuk was Coriolanus. Het ging over een krijgsheer die gevraagd wordt om politicus te worden. Hij voelt daar niets voor want hij is geen liefhebber van democratie. Het volk zegt vandaag ja, morgen nee en overmorgen weer ja. Het is vatbaar voor populisme. Daar wil je je niet van afhankelijk maken. Dit klinkt toch best actueel? Deze nadelen van democratie bestaan nog steeds, maar wat is het alternatief? De acteerprestaties die mij het meest aanspraken waren die vaan Janni Goslinga en vooral de geweldige Gijs Scholten van Aschat, die geboren lijkt om Shakespeare te spelen.

Het tweede stuk was Julius Caesar. Hij was een bij het volk zeer populaire leider, die het slachtoffer werd van een complot van een aantal politici die zin populariteit zagen als een bedreiging. Hier was ik het meest onder de indruk van Roeland Fernhout en Hans Kesting, vooral in hun schijnheilige resp. oprechte grafredes voor de vermoorde Caesar.

Het derde en laatste stuk was Antonius en Cleopatra. Ook hierin weer veel gekonkel in de top van et Romeinse rijk. Maar dit keer vormde de passie tussen de Romeinse leider Antonius en de Egyptische koningin Cleopatra een extra dimensie. Uiteindelijk gaan ze beide ten onder. Opnieuw viel Hans Kesting mij op, maar vooral de fantastische rol van Chris Nietvelt. Het was imposant hoe zij de wanhoop voelbaar maakte van haar personage dat moest toezien hoe ze haar positie en haar geliefde verloor.

De voorstelling was van de eerste tot de laatste minuut boeiend, zonder een moment van verslapping of verveling. Het enige wat vervelend was, was het idee dat je misschien iets miste als je even snel een consumptie ging halen. Het was weer een prachtige voorstelling, zoals ik er de laatste tijd meer van Toneelgroep Amsterdam zag. Wat is dat toch een topgezelschap!