het Nationale Toneel

All posts tagged het Nationale Toneel

28 december 2016
Koninklijke Schouwburg, Den Haag

Het zijn ingewikkelde tijden op kleurgebied. Er is witte boosheid en er is zwarte boosheid. Er zijn witte voorrechten en er is zwarte achterstelling. Debatten hierover zijn soms heel verhit.

Ik zie mezelf niet als racist of als iemand die discrimineert. Maar ik sluit niet uit dat onze maatschappij en cultuur nog allerlei onzichtbare en onuitgesproken grenzen en drempels kent waarvan we ons nauwelijks bewust zijn. Ik moet toegeven dat ik in mijn dagelijks leven maar weinig mensen tegenkom met een andere herkomst dan ik zelf. Ligt dat aan onbewuste vooroordelen bij mij of aan informele maatschappelijke structuren, of aan een combinatie? Hoeveel discriminatie zit er in ons en helpt positieve discriminatie? Interessante actuele thematiek, ook voor een toneelstuk.

Helaas stelde Race mij wat dit betreft teleur. Het stuk gaat over een witte man die beschuldigd wordt van verkrachting van een zwarte vrouw. Hij gaat naar een advocatenkantoor waar een multicultureel team zijn verdediging op zich neemt. Naast de ongelijkheid tussen wit en zwart komt en passant ook die tussen man en vrouw aan de orde.

Fotograaf: Kurt Van der Elst

Ik kijk graag naar films en tv-series die zich afspelen in de wereld van het recht. Ik vind het boeiend om te zien hoe twee tegengestelde pleidooien zouden moeten leiden tot de waarheid en tot rechtvaardigheid, zo nodig in weerwil van de beeldvorming. In dat opzicht komt Race in mijn ogen niet helemaal uit de verf. Het stuk is te schetsmatig en de thematiek ligt er te dik bovenop. Er komen weliswaar onderwerpen langs als schaamte, spijt en schuld, maar de dilemma’s worden niet echt uitgediept. Het geheel kwam op mij haast kluchtig over, ook vanwege de deuren in het decor waardoor de personages voortdurend opkwamen en afgingen.

Om misverstanden te voorkomen (die zijn er in het verleden wel eens over een stukje van mij geweest): ik oordeel hiermee niet, ik geef slechts mijn indruk als willekeurige bezoeker. En ik spreek me hier niet uitspreek over het spel van de acteurs, maar over het stuk. Met deze toelichting wordt er hopelijk niemand boos over mijn mening.

30-1-2015
Koninklijke Schouwburg, Den Haag

Er zijn boeken die ik meer dan eens heb gelezen. Er zijn films die ik meer dan eens heb gezien. Er zijn CD’s die ik meer dan eens heb gedraaid. Dus waarom zou ik dan niet twee keer naar hetzelfde toneelstuk gaan? Enkele maanden geleden vond ik Blauwdruk erg goed. Ik wilde het stuk nog wel een keer zien en met een aantrekkelijke korting trok de Schouwburg mij over de streep.

Mijn indrukken van de vorige keer kloppen nog steeds. Maar ik vond de voorstelling nu een stuk grappiger dan toen. Waarschijnlijk was ik de eerste keer vooral gegrepen door het drama van Anniek Pheifer als vrouw die steeds wanhopiger zoekt naar rust en een beetje geluk. Dat was nog steeds aangrijpend, maar nu had ik veel meer oog en oor voor de humor in allerlei tussenzinnetjes en in talloze verwijzingen naar toneel.

Wat in mijn beleving onveranderd is, is het goede spel van alle acteurs. Dus? Dus een derde keer zou geen straf zijn. Dat is mijn mening en daar moet u het mee doen.

4-12-14
Koninklijke Schouwburg, Den Haag

Na ruim twee theaterloze weken (het leek wel een eeuwigheid) had ik veel zin in ‘Blauwdruk voor een nog beter leven’ van het Nationale Toneel. En nu heb ik veel zin om weer eens een doorwrochte, intellectuele analyse te geven van hoe ik de voorstelling heb ervaren 😉

Het stuk gaat over Otto, een schilder, en Leo, een regisseur. Ze beginnen als idealistische, compromisloze kunstenaars maar raken allebei verzeild in een worsteling tussen leven voor de kunst en leven van de kunst. Tussen “Kunst moet vragen stellen. Kunst moet ontwrichten. Als het leuk is, heb je het niet goed begrepen” en “De moderne kunstenaar is een ondernemer”.

Verder is er Ernst, broer van Leo en een gladde geslaagde zakenman. Hij lijkt aanvankelijk een oppervlakkige patser, maar is uiteindelijk misschien wel de meest principiële van de drie mannen. De moeder van Ernst en Leo is tegelijk wereldvreemd en allesbegrijpend.

Al deze personages worden met elkaar verbonden door Hilde, een vrouw die steeds wanhopiger zoekt naar wat ze met haar leven wil. Eerst kiest ze voor een groots en meeslepend bestaan met de armlastige Otto. Maar ze blijkt niet zo avontuurlijk als ze zou willen en als Leo succes begint te krijgen, verlaat ze Otto voor hem. Het succes van Leo duurt niet lang en haar behoefte aan de zekerheid en het comfort van een normaal, rustig bestaan brengt haar tot een huwelijk met Ernst. Al die stappen helpen haar helaas niet haar wezenlijke doel te bereiken: “Ik wil alleen maar eventjes niet ongelukkig zijn!”

Dit klinkt allemaal behoorlijk zwaar er ernstig, maar het stuk is lichtvoetig en bevat veel humor.

De tekst van Ilja Leonard Pfeijffer is op het eerste gezicht, net als het decor, vrij grof in elkaar getimmerd. Maar als je beter kijkt, zitten beide ingenieus in elkaar en verandert de constructie steeds een beetje. De dialogen deden mij vaak aan Oscar Wilde denken: snel en vol geestige oneliners.

Van de acteurs vond ik Matteo van der Grijn als Otto het minst overtuigend. Misschien kwam dat door zijn vrij eendimensionale personage, waar relatief weinig van te maken viel.
Betty Schuurman als de oermoeder en Vincent Linthorst als Ernst zorgden voor de nodige komische noten, waarbij Linthorst in zijn slotmonoloog ook met een serieuze tekst sterk was.
De beste twee vond ik Jeroen Spitzenberger als Leo, die als een moderne Ikaros vanuit het niets tot grote hoogte stijgt om vervolgens weer snel in het niets te verdwijnen, en de prachtige Anniek Pheifer die als Hilde haar wanhoop en treurigheid steeds minder kan verbergen en daardoor steeds voelbaarder maakt.

Na deze mooie theateravond heb ik nu al weer zin in mijn volgende voorstelling!

11-9-14
Theater aan het Spui, Den Haag

In Tasso van het Nationale Toneel voeren vijf mensen diepzinnige intellectuele gesprekken over grote thema’s en ideeën als vrijheid, schoonheid, liefde en geluk; verwachtingen en verlangens; verbondenheid en vertrouwdheid; impulsiviteit en intensiteit vs. rationaliteit, redelijkheid en matigheid; het nut van kunst en kunstenaars. Ondanks hun grote, hoogdravende woorden over het leven, knoeien ze in hun eigen dagelijks leven net zo veel als ieder ander.

Ik vond de personages niet erg verrassend. En de lange filosofische teksten van Goethe maakten het soms moeilijk om mijn aandacht erbij te houden. Maar de acteerlust en het spelplezier van de nieuwe generatie van het Nationale Toneel hielden me bij de les: Joris Smit als gekwelde kunstenaar, Sallie Harmsen als onschuldige bewonderaarster, Hannah Hoekstra die laveert tussen het hoge en het lage, Justus van Dillen als zakelijke, gladde politicus, en Bram Suijker als rijke, patserige weldoener zetten knappe rollen neer.

19-4-14
Koninklijke Schouwburg, Den Haag

Vanavond heb ik gesmuld van De Storm door het Nationale Toneel, een soms donker en soms vrolijk sprookje van Shakespeare met geesten en tovenarij, over machtswellust, verraad, vergeving en liefde:
– van de fantasievolle enscenering: decor, kostuums, tekstuele grapjes, spel;
– van de altijd weer smakelijke woordenstroom van Shakespeare;
– van Mark Rietman, die mij niet altijd als ik hem zag kon bekoren maar die nu een onweerstaanbare Prospero neerzette;
– van de heerlijke fee Anniek Pheifer op rolschaatsen;
– van het jonge liefdeskoppel Hannah Hoekstra en Reinout Scholten van Aschat;
– van de andere acteurs, van wie er niet één tekortschoot;
– van de éénmansband die zorgde voor alle muzikale effecten.
Van zulke smulpartijen krijg je zin in meer!

9-3-14
Theater aan het Spui, Den Haag

Moest even bijkomen van première #Elektra door het @NationaleToneel in het @TheaterahSpui

Poeh, dat was een zwaar avondje toneel! Griekse tragedies zijn altijd pittig, maar Elektra was wel erg somber. In de eerste paar minuten werd de toon gezet. Er viel meteen een aantal doden door een onverbiddelijk proces van moord, wraak en daar weer wraak op. Zoals vaker in een antieke tragedie voerden de personages geen gesprekken, maar filosofische debatten. En het oude Griekse taalgebruik bevat veel grote woorden en zinnen vol beeldspraak. Door dit alles moest ik me goed concentreren om het stuk echt tot me te laten doordringen.

Het verhaal in het kort. De moeder van Elektra heeft, samen met haar minnaar, haar man vermoord, dus de vader van Elektra. Met een rechtlijnige obsessie kan Elektra (met het vuur van haar wraakzucht in de ogen gespeeld door Mariana Aparicio Torres) twintig jaar lang aan niets anders denken dan aan het vermoorden van de moeder en de minnaar. Liefst met hulp vaan haar zus of haar broer. Haar zus is minder fanatiek en wil zich wijden aan het leven, in plaats van alleen maar bezig te zijn met de dood. En haar broer is na de moord op de vader verdwenen; zijn lot is onbekend. Juist als Elektra besloten heeft haar wraak dan maar alleen uit te voeren, verschijnt haar broer. Hij is degene die de wraakmoord pleegt. Elektra had al die jaren gedacht dat dit haar verlichting zou brengen van haar trauma en haar in staat zou stellen verder te leven. Maar de obsessie heeft haar in de greep en laat haar niet meer los.

Vanwege de première stonden er na afloop gelukkig hapjes en drankjes klaar, want we moesten even bijkomen van al dat uitzichtloze drama. Het bracht ons tot interessante gesprekken over toneel. Zo’n duistere avond moet je niet elke week hebben, maar af en toe is het zeker de moeite waard!

23-11-2013
NT Gebouw, Den Haag

#Nieuwspoort: Inventieve blik van buiten op de worstelingen onder de Haagse kaasstolp door het @NationaleToneel

Als er op dezelfde dag een recensie in de Volkskrant staat als ik zelf naar een voorstelling ga, is dat een leuke gelegenheid om mijn eigen mening eens naast die van een beroepsrecensent te houden. Vakmatig gezien heeft Hein Janssen met zijn kritiek vast wel een punt, maar ik vond zijn toon nogal zuur. En nu ik het stuk gezien heb, ben ik het niet met hem eens.

Ik heb er waardering voor dat een jonge generatie theatermakers (Sallie Harmsen, Hannah Hoekstra, Joris Smit en Reinout Scholten van Aschat) de tijd heeft genomen om zich grondig te verdiepen in de wereld op en rond het Binnenhof, die mij zowel persoonlijk als beroepshalve (als beleidsambtenaar) interesseert. En ik vind het leuk dat ze geprobeerd hebben een eigen vorm te vinden om hun Haagse ervaringen en inzichten op het toneel te brengen. Wat mij betreft is dat gelukt.

De voorstelling stelde in mijn beleving een belangwekkende vraag aan de orde: Hoe werkt democratie? De acteurs kregen tijdens hun dertienweekse safari door Nieuwspoort en omgeving een indruk van de ingewikkelde verhoudingen tussen politici, lobbyisten, voorlichters en journalisten. En ze lieten eerlijk en transparant zien hoe ze nog steeds worstelen met hun onderwerp en met voornoemde vraag. Enkele van hun observaties:
– In de huidige mediacratie vorm je geen mening door ergens goed over na te denken, je hebt onmiddellijk een mening.
– Politiek is oppervlakkig; hoe breken we door de oppervlakte heen?
– In de politiek gaat het om beeldvorming en peilingen; idealen sterven onder een dikke briji van nuances.
– Het is misschien niet leuk om te horen, maar Nederland is een paradijs.
In hun slotboodschap won de kunst het toch van de politiek: Doe wat je belangrijk vindt met grote schoonheid.

Afsluitend: ik vond het een leuke, interessante voorstelling en als amateur vind ik dat beroepsrecensent Hein Janssen er onnodig kritisch en neerbuigend over schreef. Dat is mijn mening (waar ik een beetje over heb nagedacht).

18-10-2013
Koninklijke Schouwburg, Den Haag

Mooi toneelspel van o.a. Ariane Schluter, @Mark_Rietman, @AnniekPheifer en @KatjaHerbers in #DeIdealeMan van het @NationaleToneel in de @KSDenHaag. Dan lijkt acteren zo makkelijk.

De Ideale Man is een zeer luchtige komedie over moraal, waarheid en eerlijkheid. Maar ook over politiek en over het leven.

Hoewel het allemaal vrij lichtvoetig en weinig diepgaand was, moest ik toch voortdurend opletten. Want ik wilde niet één van de heerlijke zinnetjes missen die Oscar Wilde zo achteloos in het verhaal verwerkt, zoals:
“Politiek is net zo complex als de waarheid.”
“Ik praat het liefst over niets, dat is het enige waar ik iets van weet.”
“Ik vind het heerlijk om over politiek te praten, maar ik kan niet luisteren naar politiek gepraat.”
“Het financieel inzicht van vrouwen is beperkt; het kopen van aandelen is echt iets anders dan het kopen van kleren.”
“Politici luisteren niet naar elkaar in een debat want dan zouden ze overtuigd kunnen worden …”
“Het leven van mannen draait om ambitie, het leven van vrouwen om gevoelens.”

De sterke cast zorgt ervoor dat de voorstelling niet ontaardt in een klucht doordat ze van hun eenzijdige karakters personages van vlees en bloed weten te maken. De ster van de voorstelling is voor mij Ariane Schluter als stijlvolle maar gewetenloze femme fatale. Mark Rietman slingert knap tussen ambitie en eer. Anniek Pheifer speelt een vrouw zonder enige fout die heel langzaam leert te accepteren dat de ideale man niet bestaat. Steven Van Watermeulen doet zich voor als oppervlakkige dandy, maar kan uiteindelijk niet verbergen dat zijn leven meer inhoudt dan plat vermaak. En Katja Herbers lijkt een nuffig leeghoofdje, maar is af en toe best slim.

Conclusie: een zeer vermakelijke avond.

27-9-13
Theater aan het Spui, Den Haag

Het bleef lang spannend in #Vals @TheaterahSpui, want onduidelijk wat er gebeurd was. Goed acteerwerk. Einde was anticlimax.

Twee zussen met een moeizame relatie, een aanrijding met dodelijke afloop en een vreemde getuige vormden het gegeven van Vals. Maar het bleef lang onduidelijk wat er precies was gebeurd. Daardoor zweefde er voortdurend een spannend vraagteken boven de dialogen en monologen. Die gingen over realiteit, perceptie, mening en principes. Over kunst als amusement vs. kunst met als doel de wereld te veranderen.

Bert Luppes, Betty Schuurman en de immer stijlvolle Elsie de Brauw zorgden voor goed acteerwerk. Het stuk was best boeiend, maar wat mij betreft ging het een beetje als een nachtkaars uit nadat de ware toedracht duidelijk was geworden.

7-9-13
Theater aan het Spui, Den Haag

De kop is er weer af, mijn (voornamelijk Haagse) theaterseizoen is vanavond begonnen!

Ik vond Speeldrift een vreemde voorstelling, maar wel pakkend. Over grote filosofische thema’s als denken, voelen en geloven; identiteit, goed en kwaad, moraal en angst; vriendschap, liefde en seks; beschaving en de drift om daaraan te ontsnappen door te spelen. Kortom: de grijze cellen hadden een drukke avond.

Met een heel krachtige Mariana Aparicio Torres. En met stoelen.