Ramsey Nasr

All posts tagged Ramsey Nasr

12 april 2018
Theater aan het Spui, Den Haag

Al een jaar of tien heeft Toneelgroep Amsterdam La voix humaine op het repertoire, een monoloog waarin Halina Reijn een vrouw speelt die wanhopig is omdat haar partner haar heeft verlaten. Ze belt hem en dat leidt tot een moeizaam gesprek. We zien en horen alleen haar, niet hem. Je kan alleen op basis van haar reacties gissen naar de antwoorden van de afwezige ex. Zij komt heel ongelukkig en labiel over, hij als een botte klootzak. Ik zag deze voorstelling twee keer.

Ramsey Nasr schreef en speelt met De andere stem zijn antwoord op La voix humaine. Nasr: “Het leek me een logische vraag: wat heeft die man aan de andere kant van de lijn te zeggen? Dit is het verhaal van twee mensen, verslaafd aan de ander, wetende dat ze nooit voor elkaar werden gemaakt.”

Dit keer zien en horen we de man en niet de vrouw. Hij is nog steeds niet erg sympathiek, ook niet tegenover zijn nieuwe vriendin, maar je krijgt er wel begrip voor dat hij met een zo verknipte vrouw niet kon leven. Hij is soms bikkelhard, maar tegelijk net zo gekwetst als zij. En hij kan haar niet loslaten. Uit bezorgdheid? Uit schuldgevoel? Of houdt hij toch nog van haar? Waarschijnlijk is het een combinatie.

Foto Jan Versweyveld

Ik vond De andere stem niet zo beklemmend als La voix humaine. Haar wanhoop is indringender dan zijn twijfel. Maar het was erg interessant om nu ook de andere kant van de medaille te zien, het andere perspectief. En om de andere stem te horen.

24 juni 2016
Stadsschouwburg, Amsterdam

Veel films van Woody Allen zitten vol met tobberige types die zichzelf heel rationeel en verstandig vinden, maar intussen de domste dingen doen geleid door hun emoties en driften. Zo ook Husbands and Wives. Twee bevriende stellen hebben etentje. Een stel kondigt aan uit elkaar te gaan. Dat brengt alle vier ertoe na te denken over zichzelf en hun relatie: stop je of ga je door? Intussen worstelen ze met hun gevoelens, remmingen en neuroses. Daarbij verlicht Allen het navelstaren met grappen en oneliners in de traditie van Oscar Wilde en Groucho Marx

Regisseur Simon Stone maakte op het toneel een speelse bewerking van d film. ‘Woody Allen, maar dan in de vorm van Who’s Afraid of Virginia Woolf. De relatie als nachtmerrie, waar alleen maar mee te lachen valt – zolang het kan.’ De voorstelling heeft een hoog tempo. Scènes gaan snel en ingenieus in elkaar over. Ik vond het stuk geen komedie, maar er zit wel veel subtiele humor in.

Ramsey Nasr, Halina Reijn, Marieke Heebink en Aus Greidanus jr. stimuleren elkaar in de vier hoofdrollen met zichtbaar plezier tot fijn acteerwerk, waarbij Heebink er voor mij met haar luidruchtige, directe, enigszins hysterische personage bovenuit steekt. Hélène Devos en Robert de Hoog spelen alle bijrollen en moeten dus voortdurend van personage wisselen. Bij elkaar opgeteld vormen de diverse kleine personages ook hoofdrollen en ze dragen zeker bij aan het kijkgenot. Ik had een erg leuke avond!

12-11-2015
Rotterdamse Schouwburg

Een jaar geleden zag ik deze voorstelling al eens. Hij zit zo vol inhoud en geweldig acteerwerk dat ik graag nog een keer ging kijken.

Volgens de website van Toneelgroep Amsterdam is The Fountainhead van Ayn Rand, geschreven in 1943, een ideeënroman. Volgens Rand zelf is het thema “de strijd tussen individualisme en collectivisme, niet in de politieke arena maar in de ziel van de mens.”

The Fountainhead is het verslag van de ontwikkeling twee jonge architecten. Ze beginnen idealistisch en vol passie voor de schoonheid van vormen en lijnen. De één is matig getalenteerd en zwicht voor geld en roem. Hij sluit daartoe steeds meer commerciële compromissen. De ander is briljant maar blijft rechtlijnig, eigenzinnige, hooghartig en principieel, waardoor hij nauwelijks meer kansen krijgt. Ze bereiken beide, op hun eigen manier, grote hoogten, Maar aan het eind zijn ze allebei op hun eigen manier verslagen door het leven.

Over het verhaal is niet zo heel veel te zeggen. Er is een intrigant die steeds nadrukkelijker de gebeurtenissen stuurt. Er is een machtige tycoon met een enorm zakelijk imperium die ten onder gaat aan z’n eigen grootheidswaan. Er zijn verwikkelingen met vrouwen: een lieve, ongecompliceerde vrouw die aan de kant geschoven wordt en een mysterieuze femme fatale met een vreemde, schadelijke verhouding tot mannen (“Ik wil volmaaktheid of ik wil niets”).
De personages zijn op zoek naar liefde, geluk en zelfrespect. Maar ze vinden haat, ambitie en machtswellust, die hen stuk voor tuk vernietigen. Maar het stuk draait om de strijd tussen twee ideeën over kunst, over de zin van het scheppen: voor maker, voor de samenleving, voor de mensheid.

Hoewel hij zonder enige twijfel totaal overtuigd van zijn eigen gelijk, had ik lange tijd sympathie voor de integere kunstenaar. Die verdween tijdens zijn huiveringwekkende slotspeech waarin hij het mensdom verdeelt in scheppers en parasieten die leven van de creaties van anderen. Hij kiest voor het absolute egocentrisme: “Ik ben een mens dat niet leeft voor een ander.”

Tot slot nog iets over enkele acteurs.
Ten opzichte van vorig jaar had Janni Goslinga de rol overgenomen van Tamar van den Dop. Ik vond dat een verbetering. Niet omdat ze beter acteert, maar omdat ze op een of andere manier beter bij de rol past.
Ik meende me te herinneren dat Hans Kesting ook meespeelde. Maar hij was nergens te bekennen, dus ik dacht dat ik in de war was met een ander stuk. Tot hij na de pauze ineens ten tonele verscheen. En hoe: ik ken geen acteur die op het podium zo krachtig overkomt.
Halina Reijn speelt een prachtige rol als zoekende verleidster. Ik ben elke keer weer geïmponeerd over de volledige fysieke en emotionele overgave waarmee zij zich in haar rollen stort.
En Ramsey Nasr is fenomenaal als de monomane kunstenaar die in gevecht is met de wereld en die uiteindelijk behoorlijk enge denkbeelden blijkt te hebben.
Verder speelden mee: Aus Greidanus Jr., Frieda Pittoors, Hugo Koolschijn, Bart Slegers en Robert de Hoog.

17-6-2015
Stadsschouwburg Amsterdam

Opnieuw smolt Toneelgroep Amsterdam drie Shakespeare-stukken samen tot één geheel. Na het spectaculaire Romeinse Tragedies was Kings of War misschien wat minder spectaculair, maar net zo enerverend. Het ging dit keer over drie Engelse koningen die elk hun eigen oorlog voerden.

Wat een taaltovenaar is Shakespeare toch! Vierenhalf uur een onafgebroken stroom woorden, woorden, woorden waarbij elk woord sprankelt of spartelt: het was vierenhalf uur boeiend. Het stuk beschrijft hoe dun de menselijke buitenkant van beschaving, deugd, naastenliefde, vroomheid en goede bedoelingen is. En hoe sterk de onderliggende driften als als roem, eer, lust en macht zijn.

Er was weer een fraai decor met vernuftige technische pracht en praal. Er was levende muziek door een wonderlijke combinatie van enkele blazers en een opera-achtige zanger. Acteurs als Hugo Koolschijn, Bart Slegers en Robert de Hoog speelden diverse grote en minder grote bijrollen. Chris Nietvelt, Janni Goslinga en Hélène Devos verzorgden prachtige vrouwenrollen. En tot mijn verrassing was er ook een kleine rol voor Kitty Courbois. Maar de hoofdpersonages waren natuurlijk de drie koningen.

Ramsey Nasr speelde Henry V als een denker die worstelt met zijn verantwoordelijkheden. En die vertederend onbeholpen is als hij een vrouw probeert te versieren. Zijn oorlog voert hij tegen Frankrijk.

Eelco Smits is Henry VI: te jong om koning te zijn, een angsthaas die geen daden durft te stellen en geen besluiten durft te nemen. Zijn oorlog strijdt hij met zichzelf: hij wil wel een goede leider zijn, maar hij kan het niet.

Hans Kesting speelt een glansrol als Richard III: de grootste schurk aller tijden, afstotelijk van lichaam en geest. Zonder enige scrupule en met satanisch genoegen ruimt hij iedereen uit de weg die tussen hem en zijn doelen staat. Zijn oorlog gaat dus tegen zijn omgeving, waar altijd de kans bestaat op verraad. Want aan de top is het een slangenkuil die bol staat van complotten en moorden.

Ik zat op een meter afstand van het podium. Als de acteurs bij mij in de buurt kwamen, kon ik van heel dichtbij zien hoe ze zich zeer geconcentreerd overgaven aan hun rollen. Mooi om te zien; het is een bijzonder vak.

Na het schrijven van deze ‘recensie’ resteert er een kort nachtje, maar dat was de voorstelling zeker waard!

20-9-14
Stadsschouwburg Amsterdam

Wow! Toneelgroep Amsterdam maakt geen toneelstukken, maar creëert ervaringen. Vanavond mocht ik The Fountainhead ervaren. Dit stuk bevat veel diepe gedachten en als het dan vier uur duurt, bestaat al snel het gevaar dat je als kijker afhaakt bij alle theorieën en filosofieën. Maar dankzij een prachtige enscenering (met o.a. beeldprojecties, live muziek en de levensechte instorting van een gebouw op het podium) en natuurlijk sterk acteerwerk was het een meeslepend verhaal.

De twee hoofdpersonen gaan tot het uiterste in hun streven naar integriteit, schoonheid, zuiverheid, onafhankelijkheid. Andere personages roepen de vraag op of je je in je streven naar idealen niet een beetje moet aanpassen, zowel om sociaal verkeer mogelijk te houden als om iets van je idealen te bereiken. Maar hoe ver kan je je aanpassen zonder jezelf en je idealen te verliezen?

Ramsey Nasr is een architect die niets anders wil maken dan volmaakte gebouwen. Doordat hij geen enkel compromis wil sluiten, kan hij zijn talent niet ontplooien en loopt zijn carrière vast. Nasr speelt deze bevlogen schepper met verve. Hij bracht mij voortdurend aan het twijfelen: heeft iemand met veel creatief talent het recht om zo arrogant en eigenwijs te zijn dat hij naar niemand luistert, of heeft niemand de wijsheid in pacht en zouden ook scheppers zich iets gelegen moeten laten liggen aan hun omgeving en aan de samenleving? Met zijn geweldige slotmonoloog roept hij opnieuw en met extra nadruk deze vraag op. Die monoloog zou ik graag nog een paar keer willen herlezen om er nog beter over na te kunnen denken.

Halina Reijn streeft naar perfectie in zichzelf. Ze eist van zichzelf diepe gevoelens en vooral diepe liefde. “Ik wil volmaaktheid, of ik wil niets”, zegt haar karakter. En omdat ze niet aan haar eigen eisen voldoet, straft ze zichzelf door zich te gronde te richten. Dat doet dit personage met trotse volledige overgave en dat is precies wat ik altijd bewonder in het acteren van Reijn.

Tegenover deze hoofdpersonen staan personages die er wel voor kiezen zich aan te passen: om succes, macht, aanzien of waardering te verwerven. Eén van hen, Hans Kesting, begint als machtsbeluste opportunist. Wanneer hij kiest voor een ideaal, glippen zijn rijkdom en macht hem door de vingers.

Ik ben er nog niet uit wat mijn standpunt is over de alwetende schepper van kunst en zijn verantwoordelijkheid jegens de maatschappij. Maar ik weet wel dat het opnieuw een indringende toneelervaring was.